Inti perubahan: daripada laporan lewat kepada isyarat awal
Kecerdasan buatan dalam penegakan hukum merujuk kepada penggunaan algoritma dan analitik data untuk mengesan corak mencurigakan, meramal risiko rasuah dan salah guna kuasa, serta membantu penyiasat bertindak lebih pantas sebelum kerosakan kewangan dan kepercayaan awam menjadi parah. Pendekatan ini menggabungkan data transaksi, aduan orang ramai dan maklumat operasi bagi membina gambaran menyeluruh tentang potensi penyelewengan yang mungkin tidak dapat dikesan melalui kaedah manual biasa.
Perkembangan terbaharu memperlihatkan Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia (MCMC) dan Suruhanjaya Pencegahan Rasuah (SPRM) menandatangani Memorandum Persefahaman bagi kerjasama strategik yang jelas menonjolkan peranan kecerdasan buatan (AI) dalam penguatkuasaan dan pencegahan rasuah. Langkah ini tepat pada masanya kerana bentuk jenayah rasuah kini semakin kompleks dan bergerak dalam persekitaran digital yang pantas berubah. Jika sebelum ini siasatan banyak bergantung kepada laporan lewat dan serbuan, hari ini fokus baharu ialah pendeteksian penipuan AI dan isyarat awal sebelum wang lesap dan kuasa disalahgunakan.
Kerjasama MCMC–SPRM: dari MoU ke tindakan di lapangan
MoU yang dimeterai di ibu pejabat MCMC antara Pengerusinya, Tan Sri Mohamad Salim Fateh Din, dan Ketua Pesuruhjaya SPRM, Datuk Seri Abd Halim Aman, bukan sekadar upacara rasmi. Di sebaliknya, terdapat satu pengiktirafan bahawa pencegahan rasuah teknologi sudah menjadi keperluan asas, bukan pilihan. Teknologi AI akan diguna untuk mengesan, mencegah dan mengurus risiko salah guna kuasa serta penyelewengan dengan lebih sistematik.
MoU itu menggariskan pendekatan rentas agensi yang lebih terselaras melalui perkongsian kepakaran dalam penguatkuasaan, penyiasatan, teknologi digital, pengurusan maklumat dan pencegahan rasuah. Inilah bentuk analitik data penegakan hukum yang selama ini kita ketinggalan: bukan setiap agensi berjuang secara silo, tetapi berkongsi sistem, data dan amalan tadbir urus. Usaha ini dijangka meningkatkan kesiapsiagaan kedua-dua agensi menangani risiko rasuah dan salah laku yang semakin kompleks, serta menyokong akauntabiliti dan penyampaian perkhidmatan awam yang lebih berkesan.
Kecerdasan buatan SPRM: daripada aduan rakyat ke corak transaksi
Di pihak SPRM, mesejnya jelas: agensi ini mesti sentiasa berada di hadapan dengan guna teknologi terkini dan analisis berasaskan data bagi mengesan jenayah rasuah yang semakin kompleks dan merentasi sempadan. Penggunaan kecerdasan buatan dan analitik data boleh membantu SPRM mengenal pasti risiko rasuah lebih awal melalui analisis maklumat aduan, corak transaksi serta aktiviti mencurigakan.
Ini mengubah peranan kecerdasan buatan SPRM daripada alat sokongan kepada komponen teras operasi. AI bukan menggantikan pegawai penyiasat, tetapi mengutamakan kes berisiko tinggi, menyaring ratusan aduan, dan menonjolkan hubungan yang tersembunyi antara akaun, projek dan individu. Menurut Tan Sri Mohamad Salim, penggunaan AI juga berpotensi mengukuhkan pencegahan dan pengurusan operasi SPRM serta meningkatkan keupayaan forensik digital dalam pengesanan dan siasatan kes rasuah. Di sinilah deteksi penyalahgunaan kekuasaan menjadi lebih tepat dan pantas, bukan sekadar bergantung kepada nasib atau kebocoran maklumat.
Transformasi digital penegakan hukum: peluang besar, risiko tidak boleh dipandang ringan
Transformasi digital dalam sektor penegakan hukum membawa makna besar kepada orang awam. Bila analitik data penegakan hukum digunakan secara serius, agensi boleh bertindak proaktif terhadap kejahatan kewangan dan rasuah yang kompleks, termasuk yang merentasi sempadan digital. Ini mengurangkan kebocoran dana, mempercepat tindakan ke atas pegawai yang menyalahguna kuasa, dan pada akhirnya meningkatkan keyakinan rakyat, industri dan pelabur terhadap institusi awam serta ekosistem komunikasi dan multimedia negara.
Namun teknologi bukan ubat ajaib. Aspek keselamatan siber perlu diberi keutamaan untuk melindungi data sensitif daripada akses tanpa kebenaran, penggodaman dan kebocoran. Pembangunan dan integrasi sistem perlu disertakan kawalan akses, mekanisme pengesahan, perlindungan data, jejak audit dan pemantauan yang kukuh. Tanpa lapisan ini, sistem canggih boleh menjadi titik kelemahan baharu. Di sinilah peranan MCMC sebagai pemudah cara penting untuk mengangkat budaya kerja yang lebih telus, beretika dan bertanggungjawab.
Apa seterusnya: AI sebagai norma, bukan projek perintis
Perjalanan ini jauh daripada selesai. Kedua-dua agensi merancang memperluas kerjasama melalui program advokasi, latihan, perkongsian ilmu dan pembangunan kapasiti. Ini penting kerana tanpa pegawai yang faham cara membaca output AI, sistem hanya tinggal papan pemuka yang cantik. Ketua Pesuruhjaya SPRM menegaskan komitmen untuk terus memperkukuh keupayaan organisasi melalui penerapan teknologi, pemerkasaan kepakaran dan penambahbaikan berterusan dalam pengesanan, siasatan dan pencegahan rasuah.
Akhirnya, ukuran sebenar kejayaan bukan jumlah sistem baharu, tetapi sejauh mana pendeteksian penipuan AI dan analitik data benar‑benar mengubah nasib rakyat: kurang projek bocor, kurang kuasa disalah guna, lebih keadilan apabila salah laku kewangan didedahkan dengan cepat dan telus. Jika MCMC dan SPRM berpegang pada hala tuju ini, AI tidak sekadar slogan moden, tetapi tulang belakang baharu integriti dalam pentadbiran awam.
