Kelajuan AI tidak menjamin kebenaran
AI dalam kewartawanan ialah penggunaan sistem kecerdasan buatan untuk membantu wartawan mengumpul, mengolah dan menyebarkan berita, sementara manusia kekal bertanggungjawab terhadap ketepatan serta keputusan editorial. Bezanya penting: mesin boleh menyusun maklumat dengan pantas, tetapi kelancaran jawapan tidak membuktikan kesahihannya. Tinjauan di ibu kota mendapati ramai pengguna bimbang kandungan AI yang tular mengandungi maklumat sejarah negara yang tidak tepat. Risiko ini bukan soal kesilapan kecil di skrin; cerita yang diputar belit boleh membentuk kefahaman pembaca, khususnya apabila mereka sedang belajar tentang sejarah. Dalam landskap maklumat yang semakin rumit, AI juga memudahkan penghasilan berita palsu dan video palsu yang kelihatan meyakinkan. Maka, kelajuan penerbitan tidak boleh dijadikan ukuran kejayaan. Bagi media, keutamaan mesti kekal pada bukti, konteks dan tanggungjawab kepada orang ramai.
AI patut mengurangkan kerja berulang, bukan mengambil alih keputusan
Pemimpin agensi berita antarabangsa yang berhimpun pada Sidang Kemuncak Media Dunia Ke-7 di Beijing pada 8 November menegaskan bahawa AI boleh mengubah cara berita dikumpul, dihasilkan dan disebarkan, tetapi tidak mampu menggantikan pertimbangan, integriti serta naluri manusia. Reuters menggunakan AI untuk membantu wartawan mencari maklumat dalam jumlah besar, mentranskripsikan temu bual dan mengenal pasti corak data; tanggungjawab kewartawanan tetap di tangan manusia. Paul Bascobert merumuskan pendekatan yang wajar: “Kita mengautomatikkan tugas, kita bukan mengautomatikkan pertimbangan”. Prinsip itu patut menjadi sempadan penggunaan teknologi di bilik berita. Automasi boleh menjimatkan masa bagi kerja rutin, tetapi wartawan masih perlu menilai sumber, membezakan kebenaran daripada kepalsuan dan membaca nuansa manusia. Jika alat mula menentukan apa yang patut dipercayai atau diterbitkan, media sudah menyerahkan tugas paling penting kepada sistem yang tidak memikul akauntabiliti.
Semakan fakta ialah benteng bagi sejarah dan identiti
Penggunaan AI secara berhemah turut menentukan bagaimana sejarah dan identiti negara dipelihara. Perdana Menteri Anwar Ibrahim menegaskan bahawa penghayatan sejarah semakin penting supaya kemajuan AI tidak menghakis nilai, budaya dan identiti bangsa. Amaran itu wajar diambil serius: kandungan yang salah atau dicampuri pandangan pencipta boleh menyebabkan pengguna tidak memperoleh gambaran sejarah yang sahih. Pemandu pelancong Halim Made mengingatkan pengguna supaya menyelidik maklumat dengan sumber luar seperti buku sebelum menjana kandungan dan tidak menerima jawapan AI tanpa semakan. Penuntut universiti Judith Maria pula berkata kebergantungan pada AI boleh mengurangkan usaha pengguna mencari maklumat tambahan. Nasihat ini terpakai kepada bilik berita juga. Semakan fakta perlu dibuat sebelum penerbitan, dengan sumber asal dan bukti yang boleh diperiksa. AI boleh membantu mencari petunjuk, tetapi tidak patut menjadi sumber tunggal bagi fakta sejarah atau dakwaan sensitif.
Etika media mesti melindungi kepercayaan
Etika AI media tidak boleh berhenti pada ketepatan teknikal. Ia juga perlu merangkumi ketelusan, kebebasan editorial dan pengiktirafan terhadap kerja pelaporan asli. Presiden merangkap Ketua Pegawai Eksekutif AFP Fabrice Fries memberi amaran bahawa apabila kewartawanan yang boleh dipercayai merosot, mutu ekosistem maklumat yang menyokong sistem AI turut terjejas; kandungan sintetik yang berpusing dalam kitaran tertutup boleh menjadi lebih canggih tanpa menjadi lebih benar. Presiden merangkap Ketua Pegawai Eksekutif AP Daisy Veerasingham pula menegaskan bahawa kepercayaan perlu diraih melalui pelaporan teliti, telus dan bebas daripada pengaruh. Beliau turut menggesa standard jelas untuk penggunaan AI serta rangka kerja yang melindungi harta intelek dan mengiktiraf nilai berita asli. Ini bukan halangan kepada inovasi, tetapi syarat agar inovasi tidak menghakis asasnya sendiri. Pertimbangan editorial mesti menentukan bila AI digunakan, bagaimana hasilnya disemak dan sama ada pembaca perlu dimaklumkan tentang peranannya.
Manusia mesti kekal sebagai penentu akhir
Kesimpulannya, AI berguna apabila ia memperluas keupayaan wartawan tanpa mengambil alih tanggungjawab mereka. Sistem boleh membantu menyaring data dan mempercepat tugasan, tetapi tidak dapat menggantikan keupayaan manusia memahami sumber, konteks dan isyarat halus dalam perbualan—unsur yang kadangkala membuka jalan kepada cerita sebenar. Bagi pengguna, sikap yang sama perlu diamalkan: jangan percaya kandungan semata-mata kerana ia disampaikan dengan yakin. Semak fakta dengan bahan yang boleh dipercayai dan cari sumber tambahan apabila timbul keraguan, seperti yang disarankan oleh pengguna yang ditemu bual. Bagi organisasi media pula, penggunaan AI mesti tertakluk pada standard editorial yang sama seperti kerja wartawan. Teknologi boleh menjadi pembantu yang cekap, tetapi keputusan untuk menerbitkan sesuatu berita mesti kekal pada manusia. Tanpa semakan dan pertimbangan itu, kecekapan mudah bertukar menjadi penyebaran kesilapan.
