Kemiskinan bukan takdir, pendidikan ialah jalan keluar
Halangan ekonomi pendidikan merujuk kepada segala kekangan kewangan, sosial dan emosi yang dialami pelajar keluarga kurang mampu sehingga menyukarkan mereka membayar yuran, mendapatkan bahan pembelajaran, mengulang kaji dengan tenang dan meneruskan pengajian ke tahap lebih tinggi, walaupun mereka mempunyai potensi dan cita-cita untuk mencapai kesuksesan akademik sosial ekonomi yang boleh mengubah masa depan diri serta keluarga. Dalam perbahasan tentang masa depan anak-anak, kita terlalu kerap menyalahkan pelajar kerana keputusan lemah, tetapi enggan mengakui betapa beratnya beban kemiskinan yang mereka pikul. Kisah beberapa tokoh yang bangkit daripada kehidupan serba kekurangan menunjukkan satu perkara penting: kemiskinan bukan takdir kekal, tetapi sistem pendidikan yang gagal menyokong pelajar miskin boleh menjadikan kemiskinan itu diwarisi. Soalnya, adakah kita sanggup mengubah sistem, bukan sekadar memuji individu yang berjaya melawan arus?
Dr Ricky Lawe: Dari keluarga B40 ke PhD dalam Pengurusan Pendidikan
Perjalanan hidup Dr Ricky Lawe menolak naratif bahawa pelajar keluarga kurang mampu harus mengalah awal. Beliau membesar dalam keluarga kurang berkemampuan sebelum meraih Doktor Falsafah (PhD) dalam Pengurusan Pendidikan, dan kini berdiri di hadapan pelajar untuk mengingatkan bahawa latar belakang bukan alasan untuk menyerah. Dalam ceramah motivasi bertajuk "Insaf Awal, Bahagia Masa Depan" kepada 240 pelajar Tingkatan Lima di sebuah sekolah menengah, Ricky menegaskan pendidikan ialah landasan untuk mengubah masa depan diri dan keluarga, khususnya bagi golongan B40. Beliau bukan sekadar bercerita, tetapi mengguna teknik Neuro Linguistic Programming (NLP) untuk mengubah sudut pandang pelajar kepada pemikiran lebih positif, melalui paparan gambar dan aktiviti refleksi yang mengundang rasa sebak. Di sinilah kita nampak hakikatnya: motivasi yang jujur daripada insan yang pernah lapar lebih menyentuh hati berbanding slogan kosong tentang "kejayaan".
Hajiji Noor: Dari yuran peperiksaan RM15 ke dasar bantuan pendidikan
Jika Ricky menunjukkan bagaimana individu boleh melawan halangan ekonomi pendidikan, pengalaman Datuk Seri Hajiji Noor membuktikan bagaimana trauma kemiskinan boleh diterjemah menjadi dasar. Ketika hendak menduduki peperiksaan Tingkatan Tiga LCE pada 1971, ibunya terpaksa meminjam RM15 daripada saudara-mara semata-mata untuk membayar yuran peperiksaan. Episod kecil tetapi pedih ini menjadi asas keprihatinannya supaya kemiskinan tidak menghalang anak-anak daripada peluang untuk maju dan berjaya. Hari ini, komitmen itu diterjemah melalui 14 inisiatif bantuan pendidikan kewangan, termasuk bantuan BUDI, Bantuan Ihsan Komputer (BAIK) dan bantuan tiket penerbangan mahasiswa menerusi SUBFLY. Lebih penting, peruntukan Biasiswa Kerajaan Negeri Sabah (BKNS) meningkat daripada RM55 juta pada 2021 kepada RM155 juta pada 2026, dengan hampir 480,000 pelajar menerima manfaat pelbagai bantuan dan insentif pendidikan. Ini bukan sekadar angka; ia ialah bukti bahawa pengalaman perit seorang pelajar boleh mengubah hala tuju sebuah kerajaan.
Daripada kisah individu ke tanggungjawab sistem
Ada kecenderungan berbahaya dalam masyarakat: kita mengangkat beberapa tokoh yang berjaya keluar daripada kemiskinan sebagai bukti bahawa "kalau mahu, pasti boleh", lalu menutup mata terhadap ribuan pelajar keluarga kurang mampu yang terus tercicir. Ricky sendiri mengingatkan bahawa kejayaan akademik bukan sekadar membuka peluang kepada diri, tetapi membawa kegembiraan dan kehidupan lebih baik kepada keluarga. Hajiji pula menegaskan, jika kerajaan berkemampuan menghilangkan satu halangan daripada perjalanan hidup seorang anak untuk maju, halangan itu wajib dihapuskan. Kedua-dua pandangan ini mengajar kita satu prinsip: tanggungjawab mengatasi halangan ekonomi pendidikan tidak boleh diletakkan di bahu pelajar semata-mata. Sistem mesti menyediakan bantuan pendidikan kewangan yang cukup, ruang emosi yang selamat, dan sokongan guru yang percaya bahawa pelajar miskin berhak bermimpi besar, bukan sekadar "cukup makan".
Kesimpulan: Jadikan kejayaan akademik sebagai hak, bukan nasib
Kisah Ricky dan Hajiji menunjukkan satu garis besar yang jelas: kesuksesan akademik sosial ekonomi bukan keajaiban, tetapi hasil gabungan tekad individu dan sokongan sistem. Pengalaman hidup dalam kemiskinan mereka bukan romantika, tetapi amaran bahawa tanpa bantuan pendidikan kewangan yang terancang, ramai pelajar akan terus terperangkap dalam kitaran susah. Program biasiswa, inisiatif seperti BUDI, BAIK dan SUBFLY, serta ceramah motivasi yang jujur bukan tambahan mewah; ia keperluan asas untuk memastikan anak-anak daripada keluarga kurang mampu dapat meneruskan pendidikan. Jika kita benar mahu melihat generasi muda bangkit, kita mesti berhenti menganggap kejayaan pelajar miskin sebagai kisah luar biasa, dan mula menjadikannya norma melalui dasar yang berani, sekolah yang peka, dan masyarakat yang sanggup membantu sebelum pelajar putus asa.
