Apa itu RUU Tadbir Urus AI dan mengapa ia penting sekarang
RUU Tadbir Urus AI ialah cadangan rang undang-undang baharu yang bertujuan mewujudkan kerangka peraturan AI merentas sektor, mengawal pengawasan selia AI dan penggunaan platform digital berasaskan pendekatan risiko, supaya teknologi tidak menggugat ekosistem AI tempatan, keselamatan pengguna dan punca rezeki, sambil tetap menggalakkan inovasi serta produktiviti ekonomi. Kerajaan kini sedang merangka RUU ini dan menjangkakan pembentangan di Dewan Rakyat pada awal 2027, dengan tahap kawalan ditentukan mengikut potensi kemudaratan sesuatu sistem AI. Hakikatnya, ini bukan perdebatan teori; ia respons kepada kebimbangan nyata bahawa pelantar digital dan e-dagang yang beroperasi terlalu bebas boleh menekan kedai fizikal dan pekerja tempatan yang berisiko hilang mata pencarian. Tanpa garis panduan jelas, AI mudah menjadi alat ‘penjajahan’ ekonomi baharu, bukannya pemangkin kemajuan.
Pendekatan berasaskan risiko: kompromi antara kebebasan inovasi dan kawalan
Inti RUU Tadbir Urus AI ialah pendekatan berasaskan risiko (risk-based approach), di mana tahap pengawasan selia AI naik mengikut potensi kemudaratan sistem tersebut, bukan semata-mata jenis teknologi. Ini signifikan: kerajaan memilih menyusun kerangka peraturan AI yang fleksibel, bukan menyekat inovasi secara menyeluruh. Penggunaan AI yang menjejas keselamatan, hak asasi dan kesejahteraan individu akan tertakluk kepada kawalan lebih ketat, manakala penggunaan berisiko rendah diberi ruang untuk bergerak pantas. Kerangka merentas sektor ini direka untuk melengkapi undang-undang sektoral sedia ada, bukannya menindih semuanya. Sikap ini wajar dipuji; ia mengiktiraf bahawa AI bukan satu kategori tunggal yang patut ditakuti, tetapi spektrum penggunaan yang perlu diurus secara bijak. Tanpa pembezaan risiko, kita mudah terjerumus ke dalam sama ada kegilaan teknologi tanpa tanggungjawab atau ketakutan teknologi yang membantutkan kemajuan.
Melindungi ekosistem AI tempatan daripada dominasi platform global
Kebimbangan paling besar bukan sekadar tentang algoritma, tetapi tentang kuasa pasaran. Menteri Komunikasi menegaskan bahawa platform digital dan e-dagang yang beroperasi terlalu bebas boleh memberi kesan besar kepada kedai fizikal serta pekerja tempatan yang berisiko hilang mata pencarian. Tegas beliau, "kita tidak boleh biarkan ekosistem kita dijajah oleh syarikat luar yang hanya memikirkan keuntungan semata-mata". Di sinilah RUU Tadbir Urus AI perlu lebih berani: bukan hanya mengawal risiko teknikal, tetapi menangani gaya operasi platform global yang boleh meminggirkan usahawan kecil dan sederhana. Contoh Les’ Copaque dan Animasia yang mengekalkan ratusan tenaga kerja dengan menggunakan AI untuk tugas pembersihan dan penjanaan semata-mata menunjukkan bahawa ekosistem AI tempatan boleh tumbuh secara beretika jika teknologi diguna untuk menyokong pekerja, bukan menggantikan mereka secara membuta tuli.
Pengawasan selia AI yang disokong literasi digital akar umbi
Kerangka peraturan AI yang baik tidak memadai tanpa rakyat yang faham apa yang sedang dikawal. Pemerintah menekankan keperluan melahirkan masyarakat dengan literasi digital tinggi dan bertanggungjawab, bukan sekadar pengguna celik teknologi. Rangkaian hampir 1,100 Pusat Sebaran Maklumat Nasional (NADI) digerakkan sebagai hab untuk memupuk literasi digital dan keselamatan penggunaan AI terus kepada komuniti akar umbi, termasuk kumpulan yang tidak melalui institusi pengajian tinggi. Pada masa sama, Pelan Tindakan AI Kebangsaan 2026-2030 (Negara AI 2030) memberi tumpuan kepada pembangunan dan penggunaan AI secara bertanggungjawab, inklusif serta berimpak tinggi bagi meningkatkan produktiviti ekonomi. Penubuhan Institut Keselamatan AI Malaysia (MY-AISafe) pula menandakan kesediaan negara untuk mengkaji penandaarasan keselamatan, penilaian risiko dan pelaporan insiden secara terperinci bagi tujuan pengawasan selia AI. Tanpa ekosistem pengetahuan ini, sebarang undang-undang mudah menjadi teks yang cantik di atas kertas tetapi longgar di lapangan.
Kesimpulan: AI perlu dikawal, bukan digeruni
RUU Tadbir Urus AI muncul sebagai garis pemisah antara dua masa depan: satu di mana AI mengukuhkan ekosistem perniagaan tempatan dan peluang pekerjaan, dan satu lagi di mana platform global menguasai ekonomi tanpa balas. Nada kerajaan jelas bukan anti-teknologi; AI digesa digunakan untuk meningkatkan produktiviti serta kecekapan aliran kerja, bukan menggantikan tenaga kerja manusia secara membuta tuli. Dengan pendekatan berasaskan risiko, sokongan Pelan Negara AI 2030 dan institusi seperti MY-AISafe, hala tuju yang digariskan tampak masuk akal: kawal di mana perlu, bebaskan di mana wajar. Cabaran sebenar bakal terletak pada pelaksanaan—sejauh mana kerangka peraturan AI ini mampu menahan tekanan syarikat teknologi besar sambil terus menyuburkan ekosistem AI tempatan. Jika dilakukan dengan teliti, RUU ini boleh menjadi contoh bagaimana sebuah negara menerima AI bukan sebagai ancaman, tetapi sebagai teknologi yang patut diguna dengan disiplin.
