Bidaan iklan yang mencetuskan kebimbangan
Penjejakan pengguna melalui iklan digital berlaku apabila maklumat yang dikongsi dalam proses pembidaan iklan digabungkan untuk mengenal pasti peranti, menganggarkan lokasi dan membina profil seseorang. Dakwaan terhadap Discover-Tech menunjukkan bagaimana sistem pengiklanan biasa boleh menimbulkan risiko privasi dalam talian apabila corak penggunaannya kelihatan lebih seperti pemantauan daripada pemasaran.
Pada 15 Oktober, TrendAI menerbitkan dapatan tentang entiti berkod SHADOW-EARTH-79, tanpa menamakan syarikat yang didakwa berada di belakangnya. Enam sumber yang mengetahui siasatan itu kemudian mengaitkan nama kod tersebut dengan firma teknologi pengiklanan Israel, Discover-Tech. TrendAI menyatakan entiti itu pembida teratas bagi paparan iklan dalam trafik Starlink yang dikaji di 105 negara, manakala bahagiannya kira-kira 13% daripada bidaan yang dimenangi dalam sampel trafik berkenaan—sekitar lima kali purata pembida lain.
Ini wajar diberi perhatian kerana Starlink beroperasi di tempat yang capaian internetnya terhad atau sensitif. Namun, dakwaan tentang tujuan pemantauan masih perlu dibezakan daripada bukti bahawa individu tertentu telah dikenal pasti atau diintip.
Apa yang mungkin berlaku dalam lelongan iklan
Pembidaan masa nyata membolehkan pengiklan bersaing mendapatkan ruang iklan di laman web dan aplikasi. Dalam proses automatik ini, maklumat seperti alamat IP, anggaran lokasi, jenis peranti dan pengecam pengiklanan boleh dikongsi dengan pihak yang membida. Setiap cebisan data mungkin kelihatan biasa, tetapi apabila digabungkan dengan aktiviti pelayaran atau rekod lokasi, ia berpotensi membentuk gambaran yang lebih terperinci tentang pengguna.
Penyelidik keselamatan siber meneliti sama ada sistem iklan sedemikian boleh digunakan untuk pemantauan dan penjejakan pengguna, bukannya sekadar menyampaikan iklan. TrendAI menilai, dengan keyakinan sederhana hingga tinggi, bahawa aktiviti SHADOW-EARTH-79 lebih menyerupai infrastruktur penyasaran dan penjejakan daripada kempen komersial biasa. Penilaian itu ialah kesimpulan penyelidik berdasarkan data yang dikaji, bukan bukti muktamad tentang identiti setiap pengguna atau apa yang berlaku kepada peranti mereka.
Risiko utama bukan semestinya iklan itu sendiri, tetapi kebolehan menghubungkan data yang dikutip melalui banyak laman dan aplikasi. Corak lokasi yang berulang, misalnya, mungkin mendedahkan kehadiran seseorang di tempat sensitif tanpa mereka pernah berinteraksi secara langsung dengan pengiklan.
Angka Malaysia bukan jumlah mangsa
Malaysia turut muncul dalam data TrendAI. Dalam sampel trafik Starlink yang dianalisis, SHADOW-EARTH-79 merekodkan 1,392 daripada 1,579 bidaan yang dicerap, bersamaan 88.2%. Angka ini menggambarkan bahagian bidaan dalam sampel penyelidikan, bukannya peratus pelanggan Starlink di Malaysia yang disahkan dijejak.
Perbezaan itu penting: kadar bidaan yang tinggi boleh menjadi petunjuk aktiviti luar biasa, tetapi tidak membuktikan setiap pengguna Starlink terjejas, identiti mereka diketahui atau peranti mereka diceroboh. Dapatan tersebut juga tidak membuktikan rangkaian Starlink telah digodam. Setakat maklumat yang dilaporkan, Discover-Tech tidak memberikan komen terhadap permintaan Reuters selepas laporan TrendAI, manakala SpaceX juga tidak memberi respons.
Oleh itu, tajuk yang mengatakan semua pengguna telah diintip akan melampaui bukti yang tersedia. Yang boleh dikatakan ialah penyelidik menemui corak pembidaan mencurigakan dalam trafik Starlink, termasuk sampel dari Malaysia, dan mengesyaki sistem itu mungkin digunakan untuk menyasar serta memprofilkan pengguna.
Langkah pengguna dan siasatan seterusnya
Pengguna Starlink tidak perlu membuat kesimpulan bahawa sambungan mereka telah digodam, tetapi ada sebab munasabah untuk mengurangkan data yang terdedah kepada ekosistem pengiklanan. Hadkan pemperibadian iklan dan tetapkan semula pengecam pengiklanan peranti jika pilihan itu tersedia. Semak juga kebenaran aplikasi, khususnya akses lokasi, serta kurangkan penggunaan aplikasi yang disokong iklan pada peranti untuk urusan sensitif.
Penyiasatan terhadap Discover-Tech turut menunjukkan bahawa isu ini tidak terhad kepada satu laporan. Citizen Lab dan Confiant dilaporkan mengenal pasti syarikat itu dalam siasatan berasingan, sementara Google, Comcast dan beberapa syarikat lain berkata mereka telah menggugurkannya daripada platform pengiklanan masing-masing. Sekurang-kurangnya sebuah syarikat teknologi utama Amerika Syarikat dan sebuah organisasi antarabangsa juga memulakan siasatan dalaman tentang kemungkinan pekerja mereka menjadi sasaran.
Majlis Keselamatan Negara sebelum ini menyatakan Agensi Keselamatan Siber Negara akan terus menilai produk dan aplikasi lain, khususnya yang tertakluk pada undang-undang Israel, serta mengambil tindakan sewajarnya jika risiko serupa dikenal pasti. Kesimpulannya, kes ini mengingatkan kita bahawa iklan digital boleh menjadi saluran pengumpulan data yang berkuasa. Namun, kewaspadaan mesti berjalan seiring dengan ketepatan: dakwaan penyasaran perlu disiasat, bukan dianggap sebagai bukti bahawa semua pengguna telah dijejak.
