Program alam sekitar sekolah: lebih daripada sekadar aktiviti hujung minggu
Program alam sekitar sekolah merujuk kepada rangkaian aktiviti hijau sekolah seperti gotong-royong penanaman pokok, kempen Zero Waste dan pendidikan warisan alam yang melibatkan murid, guru, sektor korporat serta komuniti setempat, dengan matlamat membentuk kesedaran pelestarian alam dan menjadikan penjagaan persekitaran sebagai amalan harian, bukan sekadar projek sekali-sekala. Program sebegini semakin jelas menunjukkan bahawa bilik darjah bukan lagi satu-satunya ruang mendidik; perkarangan sekolah yang digerakkan melalui program CSR pendidikan dan penglibatan komuniti menjadi makmal hidup untuk menguji nilai, sikap dan tanggungjawab terhadap bumi. Jika kita serius mahu melahirkan generasi yang peka alam sekitar, titik permulaannya ialah tindakan nyata di sekolah, bukan poster cantik di dinding.
CSR di Kuching: pokok sebagai jambatan antara korporat, sekolah dan masyarakat
Program tanggungjawab sosial korporat (CSR) melalui gotong-royong penanaman pokok di SRA Datuk Haji Mohamad Mortadza Haji Daud menunjukkan bagaimana syarikat bukan sekadar menaja, tetapi turun sama-sama memegang cangkul dan menyentuh tanah. Apabila Sarawak Energy Berhad terlibat secara langsung dalam penghijauan kawasan sekolah, ia bukan hanya menghias landskap, tetapi mengikat hubungan jangka panjang antara sektor korporat, institusi pendidikan dan komuniti sekitar. Sasaran kira-kira 500 pokok dan pokok bunga yang ditanam, dengan potensi mencecah 1,000 pokok keseluruhan, ialah komitmen fizikal yang murid boleh nampak, sentuh dan jaga setiap hari. "Bayangkan dalam tempoh lima hingga 10 tahun akan datang, kawasan sekolah ini dipenuhi kehijauan" ialah visi yang wajar, kerana pokok yang ditanam hari ini akan menjadi simbol kesedaran pelestarian alam yang tumbuh bersama generasi muda.
Zero Waste dan Geopark Ranau: komuniti belajar menjadikan kebersihan sebagai budaya
Di Ranau, Program Zero Waste dan Roadshow Kinabalu UNESCO Global Geopark (KUGGp) membuktikan bahawa aktiviti hijau tidak terhad dalam pagar sekolah, tetapi meluas ke seluruh daerah. Apabila kira-kira 300 peserta daripada agensi kerajaan, swasta, NGO, komuniti setempat, pelajar universiti dan kakitangan taman-taman berkumpul, mesejnya jelas: pemuliharaan alam bukan kerja segelintir aktivis, tetapi tanggungjawab bersama. Zero Waste menekan pengurangan sisa dari punca, guna semula dan kitar semula, manakala taklimat geopark menghubungkan geologi, biodiversiti dan budaya dengan pembangunan sosioekonomi. Seruan agar kebersihan dijadikan amalan harian, bukan hanya ketika gotong-royong, ialah cabaran kepada sikap kita sendiri. Jika komuniti menyahut seruan ini, program alam sekitar sekolah akan disokong oleh persekitaran kampung yang turut menjadikan kebersihan dan pelestarian sebagai norma sosial.
Daripada projek hijau kepada perubahan tingkah laku jangka panjang
Kekuatan program alam sekitar sekolah bergantung kepada sejauh mana ia berjaya mengubah tingkah laku, bukan sekadar mengisi kalendar aktiviti. Penanaman hampir 20 juta pokok di Sarawak setakat ini menunjukkan skala usaha penghijauan yang sedang berjalan, tetapi angka sahaja tidak menjamin perubahan jika murid dan komuniti tidak mengaitkannya dengan gaya hidup seharian. Di Ranau, pegawai daerah menegaskan bahawa kebersihan mesti menjadi budaya di rumah, tempat kerja, kawasan perniagaan, pelancongan dan seluruh kampung. Ini selari dengan semangat program Zero Waste yang menggalakkan pengurusan sisa lebih bertanggungjawab. Apabila sekolah menjadi tapak latihan, syarikat menyokong melalui program CSR pendidikan, dan komuniti menyambung amalan hijau di luar pagar, barulah kesedaran pelestarian alam berpotensi kekal, bukan layu selepas majlis perasmian.
Kesimpulan: sekolah hijau sebagai kompas pembangunan mampan
Usaha gotong-royong penanaman pokok di Kuching diselarikan dengan aspirasi pembangunan mampan PCDS 2030 dan sasaran nasional 50 juta pokok, manakala pendekatan geopark di Ranau menghubungkan pemuliharaan warisan dengan pendidikan dan pembangunan komuniti. Kedua-duanya berkongsi satu mesej: pembangunan tanpa kompas alam sekitar akan menjerat generasi akan datang. Sekolah yang hijau, laluan jalan yang dirancang dengan penanaman pokok dan sistem pengangkutan rendah karbon, serta komuniti yang menjadikan kebersihan sebagai budaya, ialah gambaran praktikal pembangunan bertanggungjawab. Jika lebih banyak syarikat dan pertubuhan menyertai program CSR pendidikan, dan lebih banyak sekolah menjadikan aktiviti hijau sekolah sebagai identiti, kita bukan sahaja menanam pokok, tetapi menanam nilai. Masa depan pelestarian alam bergantung kepada sejauh mana nilai itu berakar dalam diri murid hari ini.
