CCTV di sekolah: alat keselamatan, bukan hiasan dinding
Sistem CCTV sekolah ialah rangkaian kamera dan kemudahan rakaman yang dipasang di kawasan sekolah untuk mencegah kejadian berisiko, memudahkan pemantauan keselamatan pelajar, dan membantu siasatan apabila berlaku insiden seperti buli, pencerobohan atau jenayah terhadap warga sekolah. Tanpa perancangan lokasi, prosedur pemantauan dan audit keberkesanan yang jelas, kehadiran kamera tersebut tidak cukup untuk menjadikan sistem keselamatan sekolah boleh dipercayai atau berguna ketika berlaku kecemasan. Dalam beberapa tahun kebelakangan ini, pemasangan CCTV di sekolah sering digambarkan sebagai simbol komitmen terhadap keselamatan. Contoh terbaharu, sebuah sekolah kebangsaan di Riam Batu 2 lengkap dengan kamera litar tertutup di kawasan sekolah, termasuk kawasan terpencil untuk memudahkan pemantauan. Namun hakikat yang tidak selesa untuk diakui ialah, kewujudan kamera tidak automatik membawa kepada CCTV sekolah keberkesanan yang tinggi. Tanpa audit keselamatan sekolah yang teratur, sistem ini mudah berubah menjadi projek imej, bukan perlindungan.
Antara projek pemasangan dan tragedi: jurang yang tidak boleh diabaikan
Di satu sudut, ada usaha tersusun untuk memperkukuh sistem keselamatan sekolah melalui pemasangan CCTV. Di Parlimen Miri, projek berterusan melengkapkan sekolah dengan kamera litar tertutup telah siap di sebuah sekolah kebangsaan, dan 11 sekolah lain turut menerima pemasangan CCTV di bawah inisiatif yang sama tahun ini. “Matlamat kita adalah untuk memastikan setiap sekolah di Miri mempunyai tahap keselamatan yang baik demi masa depan anak-anak,” kata wakil rakyat terlibat. Namun di sudut lain, negara dikejutkan dengan kematian pelajar tingkatan empat, Irene Sofiya Mohd Khairoul Faisal, yang ditemukan meninggal dunia dengan kesan kecederaan di sebuah dewan sekolah di Yong Peng, Johor. Kes ini disiasat di bawah Seksyen 302 Kanun Keseksaan dan seorang remaja lelaki 16 tahun direman enam hari bagi membantu siasatan. Tragedi sebegini memaksa kita bertanya: jika CCTV wujud, mengapa sistem keselamatan sekolah masih gagal melindungi nyawa pelajar?
Audit menyeluruh: tuntutan yang patut dijadikan dasar
Selepas tragedi Yong Peng, organisasi keprihatinan jenayah komuniti mendesak audit keselamatan sekolah yang lebih tegas. Pertubuhan Keprihatinan Jenayah Komuniti Malaysia menuntut aspek pemasangan dan keberkesanan CCTV, kawalan keluar masuk dan rondaan keselamatan di sekolah berkenaan diaudit menyeluruh bagi mengesan jurang pemantauan di lokasi berisiko kepada murid. Persoalan yang dibangkitkan amat jelas: bukan sekadar sama ada sekolah mempunyai CCTV, tetapi sejauh mana sistem itu berfungsi sebagai mekanisme pencegahan dan membantu siasatan apabila berlaku kejadian tidak diingini. Audit yang dimaksudkan bukan laporan ringkas bahawa "sekolah ini ada CCTV". Ia perlu menilai jumlah kamera dipasang, lokasi, keadaan peralatan, tempoh penyimpanan rakaman serta siapa yang bertanggungjawab memantau sistem tersebut. Tanpa jawapan konkrit kepada aspek ini, CCTV sekolah keberkesanan akan terus rendah, dan pemantauan keselamatan pelajar bergantung kepada nasib.
Peranan Kementerian: rekod keselamatan wajib menjadi asas tindakan
Respons pantas Menteri Pendidikan yang mengarahkan pemeriksaan terhadap pengurusan dan keselamatan sekolah Yong Peng – termasuk rekod kehadiran murid, kawalan keselamatan dan rondaan kawasan sekolah – ialah langkah ke arah yang betul, tetapi belum mencukupi. Kita perlukan sistem, bukan reaksi setiap kali tragedi berlaku. Untuk itu, rekod keselamatan Kementerian mesti lengkap, teratur dan digunakan secara aktif. Pertubuhan keprihatinan jenayah komuniti menegaskan Kementerian Pendidikan wajar mempunyai rekod jelas tahap keselamatan setiap sekolah, termasuk kawasan yang mempunyai kamera dan lokasi yang masih mempunyai jurang pemantauan. Pendekatan ini penting agar kelemahan dikenal pasti dan ditambah baik lebih awal, bukan selepas insiden tragis. Tanpa pangkalan data yang dikemas kini dan analisis berkala, dasar keselamatan hanya bergantung kepada andaian bahawa "semua sekolah selamat" – satu andaian yang kini terbukti berbahaya.
Keselamatan pelajar perlukan sistem terpadu, bukan teknologi bersendirian
Hakikatnya, pemantauan keselamatan pelajar tidak boleh diserahkan kepada lensa kamera semata-mata. Teknologi penting, tetapi ia sebahagian daripada sistem keselamatan sekolah yang perlu melibatkan pengurusan sekolah, ibu bapa, komuniti, dan pihak berkuasa. Organisasi keprihatinan jenayah komuniti mencadangkan rondaan berkala Polis Diraja Malaysia di kawasan sekolah bagi mengesan awal risiko seperti kemasukan individu luar, kegiatan gangsterisme dan pergaduhan. Mereka juga menyarankan pasukan kadet di sekolah diberi peranan jelas sebagai saluran menyalurkan maklumat tentang buli, gangsterisme dan isu keselamatan kepada sekolah dan polis. Cadangan ini menggambarkan satu prinsip penting: keselamatan sekolah ialah ekosistem, bukan produk. CCTV hanya berfungsi jika disokong oleh budaya melapor, disiplin rondaan, latihan pelajar dan guru, serta mekanisme aduan yang aktif. Contohnya, ibu bapa yang merasakan sekolah tidak serius menangani isu keselamatan boleh membuat aduan kepada pertubuhan keprihatinan tersebut melalui talian khusus yang disediakan.
