Apa Itu PISA dan Mengapa Keputusan Terkini Menggoncang Keyakinan Kita
Program Penilaian Pelajar Antarabangsa (PISA) ialah ujian tiga tahun sekali kepada pelajar berumur 15 tahun yang mengukur kemahiran membaca, Matematik dan Sains bagi menilai sejauh mana sistem pendidikan menyediakan generasi muda untuk menyertai masyarakat moden yang kompleks, berasaskan pengetahuan dan teknologi tinggi. Keputusan PISA 2025 Malaysia menampar realiti: selepas bertahun-tahun perbelanjaan awam meningkat, prestasi pelajar dalam ketiga-tiga domain jatuh berbanding edisi lalu. Skor Matematik merosot daripada 440 kepada 397, Membaca daripada 415 kepada 393, dan Sains daripada 438 kepada 419. Ini bukan sekadar turun beberapa mata; ia menandakan kegagalan nyata dasar pendidikan Malaysia mencapai sasaran meletakkan negara dalam kelompok sepertiga teratas penilaian antarabangsa. Persoalan pokoknya: mengapa pelaburan besar tidak menjadi pencapaian akademik yang kukuh?
Skor Menurun, Sikap Pelajar Kuat: Paradoks PISA 2025
Data PISA 2025 Malaysia mencipta paradoks yang sukar diabaikan: kelemahan prestasi pelajar Matematik dan penurunan skor keseluruhan berlaku serentak dengan sikap belajar yang amat positif. Menurut dapatan terkini, 80% pelajar 15 tahun menggambarkan diri mereka ingin tahu tentang pelbagai perkara, dan 79% sanggup berusaha lebih apabila kerja sekolah menjadi sukar. Sementara pencapaian akademik sains dan membaca hanya naik sedikit dalam satu sumber, markah rasmi yang lain tetap menunjukkan penurunan, menandakan kemajuan yang tidak konsisten dan rapuh. Lebih memberangsangkan, 92% pelajar berkata mereka akan meminta bantuan guru apabila perlu dan 94% mencari penerangan daripada rakan sekelas apabila tidak faham. Sikap ini sepatutnya menjadi asas kepada peningkatan prestasi. Jika pelajar sudah gigih dan terbuka belajar, maka masalah sebenar bukan pada murid, tetapi pada cara kita mengajar dan menilai mereka.
Dasar Pendidikan Malaysia: Masa Mengakui Apa yang Gagal
Cadangan menubuhkan panel bebas untuk mengkaji semula dasar pendidikan Malaysia ialah pengakuan terbuka bahawa sistem sedia ada tidak berfungsi seperti yang dijanjikan. Jurucakap dasar Bersama, Sum Dek Joe menegaskan panel ini perlu meneliti mengapa peningkatan perbelanjaan kerajaan belum diterjemahkan kepada pencapaian pembelajaran yang lebih baik. Panel dicadang dianggotai penyelidik pendidikan, pakar penilaian, guru berpengalaman dan pakar kewangan awam, serta diberi akses penuh kepada data Kementerian Pendidikan. Lebih penting, mereka diminta membezakan dasar yang berjaya dan yang gagal, dan mengemukakan dapatan serta syor kepada Parlimen dalam tempoh enam bulan, diikuti laporan kemajuan tahunan. Ini langkah perlu, tetapi kejayaan bergantung pada keberanian politik untuk mengakui bahawa Pelan Pembangunan Pendidikan Malaysia 2013–2025 belum mencapai sasaran antarabangsa yang diuar-uarkan. Tanpa kesediaan memansuh atau membetulkan dasar yang terbukti lemah, panel bebas hanyalah satu lagi laporan yang akan berhabuk di rak.
Cabaran Era AI: Daripada Keingintahuan kepada Pemikiran Mendalam
PISA 2025 bukan sahaja menilai skor, tetapi juga cara pelajar berfikir dalam dunia yang dibanjiri maklumat dan kecerdasan buatan. Sebanyak 56% pelajar menggunakan chatbot AI untuk belajar sekurang-kurangnya sekali seminggu, melebihi purata OECD 46%. Mereka guna alat ini untuk kajian awal, meringkaskan teks dan menulis tugasan. Digunakan dengan bijak, teknologi ini membantu, tetapi seperti diingatkan Andreas Schleicher, kita tidak menjadi cergas dengan hanya menonton sukan; kita perlu melakukan senaman sendiri. Dalam pendidikan, ini bermakna murid mesti bergelut dengan soalan sukar, membuat kesilapan dan menyemak semula pemahaman, bukan menyerahkan kerja keras kepada AI. Menariknya, lebih separuh pelajar (52%) kerap mempersoal diri untuk memastikan apa yang mereka pelajari difahami, menunjukkan benih pemikiran reflektif sudah ada. Tugas sekolah dan keluarga kini adalah menukar keingintahuan dan ketekunan ini kepada keupayaan menilai maklumat, menumpukan perhatian, dan menyelesaikan masalah kompleks sendiri.
Ke Hadapan: Matematik Sebagai Amaran Sistemik, Bukan Sekadar Subjek
Keputusan PISA mengangkat Matematik sebagai loceng amaran sistemik. Skor jatuh daripada 440 kepada 397 bukan hanya angka, tetapi tanda bahawa murid bergelut mengaplikasi konsep asas kepada situasi dunia sebenar. Apabila pencapaian akademik sains dan membaca juga tidak stabil, kita sedang berdepan generasi yang rajin tetapi mungkin kurang mahir menyusun hujah, menilai bukti dan mengira risiko. Dalam konteks ini, cadangan panel bebas mesti diterjemah kepada tindakan jelas: menyusun semula kurikulum supaya menekankan pemikiran logik dan penyelesaian masalah, melatih guru untuk mengajar Matematik sebagai bahasa memahami realiti, bukan sekadar latihan formula, dan menyemak cara peperiksaan mengukur kebolehan. Lebih luas lagi, kita perlu mengubah budaya pendidikan daripada mengejar markah kepada membina keupayaan berfikir. Pelajar sudah menunjukkan keingintahuan, ketekunan dan keberanian meminta bantuan. Jika dasar pendidikan Malaysia gagal memanfaatkan kekuatan ini, maka bukan pelajar yang lemah — sistemlah yang sedang menghampiri krisis.
