Apa Itu Sistem Kawalan Trafik Pintar Berasaskan AI?
Sistem kawalan trafik pintar berasaskan AI ialah rangkaian kamera, sensor dan perisian analitik video yang dipusatkan dalam satu pusat kawalan, yang memantau aliran trafik secara masa nyata, mengesan kemalangan dan gangguan lain secara automatik, serta menyalurkan maklumat dan bantuan kecemasan dengan lebih pantas berbanding pemantauan manual tradisional. Pelancaran Pusat Kawalan Trafik Lebuh Raya Pintar Kumpulan Tol IJM menunjukkan bagaimana konsep ini sudah bergerak daripada idea kepada praktik di tiga lebuh raya utama – BESRAYA, NPE dan LEKAS.
Langkah ini bukan sekadar naik taraf teknologi, tetapi perubahan cara kita memandang keselamatan lebuh raya. Dengan jutaan kenderaan menggunakan rangkaian lebuh raya setiap hari, mengharapkan mata manusia semata-mata untuk mengesan kemalangan, kenderaan rosak atau kenderaan melawan arus ialah pendekatan lapuk dan berisiko. Sistem baharu ini menggabungkan pengesanan insiden AI, analitik data raya dan Internet Kebendaan (IoT) untuk menutup jurang yang selama ini mengakibatkan kelewatan bantuan dan kesesakan yang tidak perlu.
Bagaimana AI Mengurangkan Masa Respons Kecemasan
Kekuatan sebenar sistem kawalan trafik pintar terletak pada keupayaan mengurangkan masa respons kecemasan secara ketara. Di pusat kawalan IJM, rangkaian 144 CCTV, 87 Sistem Pengesanan Insiden Video (VIDS), 35 ANPR dan 22 VMS memberi mata dan telinga digital yang tidak tidur. AI menapis rakaman video untuk mengesan pelbagai insiden – daripada kesesakan dan kenderaan rosak, hinggalah pejalan kaki di lebuh raya, kenderaan melawan arus dan kenderaan berhenti di lorong kecemasan.
Sebaik insiden dikesan, sistem secara automatik memberi amaran kepada petugas dan menyelaraskan maklumat lokasi, jenis gangguan serta tahap risiko melalui papan pemuka digital bersepadu. Ini membolehkan pasukan rondaan dan penyelamat digerakkan dalam beberapa minit, bukan puluhan minit. IJM menyatakan pengesanan dan penyelarasan yang lebih pantas ini boleh mengurangkan masa respons kecemasan kepada sekitar lapan hingga 10 minit, iaitu kira-kira 33 peratus lebih pantas berbanding sebelum ini. Dalam konteks kemalangan jalan raya, perbezaan beberapa minit ini boleh memisahkan antara kecederaan parah dan nyawa yang terselamat.
Lebuh Raya Pintar Dan Penyelarasan Pusat Kawalan Negara
Transformasi lebuh raya pintar bukan projek terpencil; ia disusun mengikut Pelan Hala Tuju Sistem Pengangkutan Pintar 2030 yang menekankan AI, analitik video, IoT, pengurusan lorong dinamik dan maklumat perjalanan masa nyata. Pusat Kawalan Trafik Lebuh Raya Pintar Kumpulan Tol IJM dihubungkan dengan Pusat Pengurusan Trafik LLM, yang memantau trafik selama 24 jam melalui integrasi 873 CCTV dan 278 papan tanda mesej boleh ubah di seluruh rangkaian lebuh raya bertol.
Di peringkat operasi, integrasi ini menjadikan papan pemuka digital bukannya gimik teknologi, tetapi alat taktikal. Maklumat masa nyata daripada ratusan kamera dan sensor disatukan, membolehkan keputusan dibuat berdasarkan data bukannya tekaan. Apabila insiden berlaku di BESRAYA, NPE atau LEKAS, impaknya kepada lebuh raya lain boleh dinilai dan diurus dari satu pusat. Ini penting apabila kira-kira enam juta kenderaan bergerak di rangkaian lebuh raya setiap hari dan 34 lebuh raya bertol dikendalikan oleh 28 konsesi berbeza: penyelarasan pusat mengurangkan pertindihan dan kekeliruan. Tanpa sistem seumpama ini, setiap operator bertindak secara terpisah, dan pengguna menanggung kesan kesesakan yang berlarutan.
Mengurangkan Risiko Kemalangan, Bukan Mengurangkan Pekerja
Data kemalangan menunjukkan mengapa lebuh raya pintar bukan sekadar projek teknologi untuk dilihat canggih. Malaysian Highway Road Accident Database System merekodkan 26,675 kes kemalangan di lebuh raya bertol dalam satu tahun, termasuk 839 kemalangan maut; 85.4 peratus berpunca daripada faktor manusia, dengan selebihnya melibatkan kenderaan dan persekitaran. Apabila AI boleh mengesan awal banjir, tumpahan cecair, lubang jalan, pembuangan sampah dan iklan haram, risiko yang berpunca daripada persekitaran dapat dikurangkan sebelum bertukar menjadi tragedi.
Khuatir bahawa AI akan menggantikan manusia juga wajar, tetapi dalam konteks lebuh raya pintar ini, ia tersasar. Menteri Kerja Raya menegaskan pelaksanaan sistem berkuasa AI tidak akan menyebabkan anggota rondaan lebuh raya atau kakitangan lain diberhentikan kerja; sebaliknya mereka akan ditingkatkan kemahiran dan dialihkan kepada tugas bernilai lebih tinggi. Guard Expert Pro, sistem pengurusan rondaan berasaskan IoT, wujud untuk menyokong petugas di lapangan, bukan menyingkirkan mereka. Sementara itu, Program Keselamatan Lebuh Raya Realiti Maya untuk murid sekolah menunjukkan pendekatan menyeluruh: teknologi menjaga infrastruktur, pendidikan membentuk tingkah laku.
Mengapa Pengguna Patut Peduli Tentang Lebuh Raya Pintar
Ada yang melihat lebuh raya pintar sekadar pemasangan lebih banyak CCTV. Sebenarnya, yang berubah ialah cara insiden ditangani dari detik pertama. Sistem pengesanan insiden AI mengesan kemalangan, kesesakan dan gangguan lain lebih awal, menyampaikan maklumat kepada pengguna dan menggerakkan bantuan untuk mempercepatkan pemulihan aliran trafik. Dalam erti kata lain, setiap pemandu mendapat "mata tambahan" di hadapan dan di belakang, serta saluran maklumat yang lebih boleh dipercayai berbanding sekadar bergantung pada media sosial atau aplikasi navigasi yang lambat dikemas kini.
Apabila papan tanda mesej boleh ubah menyampaikan amaran banjir, tumpahan minyak atau kemalangan di hadapan, pemandu boleh membuat keputusan lebih bijak – menukar laluan lebih awal, memperlahankan kenderaan atau bersedia menghadapi lorong ditutup. Respons kecemasan lebih pantas bukan slogan: ia terhasil daripada kombinasi AI, penyelarasan pusat dan pasukan lapangan yang diperkasa. Jika lebuh raya suatu ketika dahulu dilihat sebagai ruang berbahaya yang sukar diramal, era lebuh raya pintar membawa harapan baharu bahawa teknologi boleh menebus sebahagian kesilapan manusia, asalkan kita tidak mensia-siakan kelebihannya dengan sikap cuai di belakang stereng.
