Tunggakan yang berlarutan
Royalti muzik ialah bayaran yang diperuntukkan kepada pencipta atau pemilik karya apabila lagu digunakan mengikut hak dan perjanjian yang berkuat kuasa; kelewatan agihan boleh menjejaskan hak artis serta kepercayaan antara pihak berkaitan.
Kes Tuju, bekas anggota K-Clique, memperlihatkan betapa rumitnya royalti pemuzik tertunggak apabila masalah berlaku antara rakan sekumpulan. Tuju, 30, mendakwa beliau tidak menerima royalti selama lebih empat tahun dan kini sedang menyediakan surat tuntutan selepas usaha menghubungi bekas rakan sekumpulannya tidak mendapat jawapan. K-Clique mengesahkan beliau keluar atas kehendaknya sendiri sekitar penghujung 2022. Namun, pertikaian yang dibangkitkan Tuju berkaitan bayaran dan agihan, bukan semata-mata perpisahan kumpulan. Dakwaan itu wajar ditangani dengan serius, tetapi perlu kekal sebagai dakwaan sehingga diselesaikan melalui persetujuan atau proses undang-undang. Dalam industri yang bergantung pada kerjasama, kejelasan tentang siapa berhak menerima hasil karya bukan perkara sampingan; ia asas kepada kepercayaan dan hak artis muzik.
Isu agihan, bukan bayaran label
Perincian Tuju penting kerana beliau membezakan antara bayaran kepada kumpulan dengan pembahagian wang sesama anggota. Menurutnya, Black Hat Cat telah membayar kumpulan, tetapi agihan kepada ahli tidak dilakukan dengan betul. Beliau turut mendakwa namanya masih dikekalkan dalam kontrak bagi membolehkan pihak tertentu memperoleh wang pendahuluan daripada pengedar. Dakwaan ini memerlukan penjelasan dan dokumen, bukannya kesimpulan terburu-buru tentang pihak yang bersalah.
Tuju berkata beliau tetap bersetuju dengan pembahagian royalti sama rata walaupun mendakwa menulis dan menggubah lebih banyak lagu dalam setiap projek. Pilihan itu menggambarkan bahawa perselisihan pembayaran royalti boleh berakar daripada jangkaan yang tidak sepadan dengan rekod atau amalan agihan. Persetujuan lisan dan kepercayaan peribadi mungkin membantu ketika hubungan masih baik, tetapi sukar dijadikan perlindungan apabila berlaku keretakan. Perjanjian bertulis yang menerangkan bahagian setiap pencipta, jadual bayaran dan penyata agihan sepatutnya menjadi amalan biasa. Tanpa butiran yang boleh disemak, setiap pihak berisiko mempertahankan tafsiran sendiri, sementara hak artis muzik terus dipertikaikan.
Surat tuntutan sebagai jalan terakhir
Tuju menyatakan beliau sudah cuba berbincang sejak awal, termasuk menghantar mesej kepada bekas anggota kumpulan, tetapi tidak menerima maklum balas. Beliau berkata, “Saya memberikan kamu semua peluang untuk menyelesaikan hak saya”. Surat tuntutan kini dalam proses, namun beliau masih memberi ruang untuk perkara itu diselesaikan. Urutan ini menunjukkan tindakan undang-undang musisi bukan semestinya langkah pertama; dalam kes ini, ia muncul selepas usaha rundingan yang didakwa tidak berhasil.
Bagi industri muzik, kes ini patut menjadi peringatan bahawa tuntutan royalti perlu disokong kontrak yang jelas, rekod penciptaan lagu dan penyata pembayaran yang boleh diperiksa. Pihak yang menerima bayaran bagi pihak kumpulan juga perlu menerangkan cara wang diagihkan. Jika rundingan gagal, surat tuntutan boleh memformalkan perkara yang dipertikaikan dan membuka ruang penyelesaian sebelum tindakan mahkamah dipertimbangkan. Namun, proses itu tidak patut disalah anggap sebagai bukti bahawa mana-mana pihak sudah bersalah. Kesimpulannya, melindungi hak artis memerlukan komunikasi yang direkodkan dan akauntabiliti sejak awal. Apabila semua saluran biasa buntu, tindakan undang-undang wajar kekal sebagai pilihan terakhir untuk menuntut hak dan titik peluh pemuzik.
