Sarawak Beralih Daripada Tuan Rumah Persidangan Kepada Pusat Warisan Dunia
Konferensi ICOMOS 2026 di Kuching merujuk kepada Perhimpunan Agung dan Simposium Saintifik ICOMOS ke-22 yang menghimpunkan pakar warisan dunia, dan di Sarawak ia bukan sekadar acara akademik, tetapi pemangkin untuk menjadikan warisan budaya Sarawak sebagai teras pelancongan warisan dunia yang tersusun, diiktiraf antarabangsa dan dikongsi bersama komuniti setempat serta pelancong global.
Penganjuran Perhimpunan Agung dan Simposium Saintifik ICOMOS ke-22 di Kuching membuka ruang kepada Sarawak untuk berkongsi khazanah warisan negeri selain mendapatkan kepakaran antarabangsa dalam usaha memeliharanya untuk generasi akan datang. Lebih 1,000 delegasi dari lebih 110 negara dibawa ke Kuching, sesuatu yang bukan mudah tetapi membuktikan kemampuan Sarawak sebagai destinasi budaya antarabangsa. Malah, perhimpunan selama lapan hari itu akhirnya menghimpunkan kira-kira 1,800 perwakilan dari 110 negara, menjadikan Kuching titik temu rangkaian warisan global. Ini bukan lawatan hormat; ini isyarat bahawa infrastruktur warisan di Sarawak – daripada muzium moden hingga tapak bersejarah bandar – sudah cukup meyakinkan untuk dinilai dan dibincang di peringkat dunia.
Deklarasi Kuching: Manifesto Baharu Pelancongan Warisan Dunia
Deklarasi Kuching ialah kenyataan dasar yang lahir daripada konferensi ICOMOS 2026, yang menegaskan bahawa warisan bukan sekadar bangunan lama tetapi hubungan hidup antara manusia, tempat, alam semula jadi dan generasi, dan hubungan ini mesti dipertahankan melalui kerjasama antarabangsa, penglibatan komuniti serta tindakan praktikal menghadapi bencana, konflik dan perubahan iklim.
Deklarasi Kuching yang diketengahkan pada GA2026 menekankan kepentingan kerjasama antarabangsa, penglibatan komuniti dan perkongsian ilmu dalam memelihara warisan daripada ancaman bencana, konflik dan perubahan iklim. Di sinilah warisan budaya Sarawak diangkat sebagai contoh hidup: warisan alam semula jadi dan persekitaran binaan yang mencerminkan budaya negeri dan menjadi warisan untuk generasi akan datang. Penerimaan lima teks doktrin bersama Deklarasi Kuching menjadi antara hasil penting perhimpunan itu, sekali gus menyumbang kepada perkembangan usaha pemeliharaan warisan di peringkat antarabangsa. Kenyataan boleh petik yang jelas di sini ialah: "Deklarasi Kuching mengiktiraf warisan sebagai hubungan hidup antara manusia, tempat, alam semula jadi dan generasi yang kini berdepan pelbagai ancaman."
Heritage Walk dan Program Awam: Warisan Turun ke Jalan, Bukan Kekal di Podium
Jika konferensi ICOMOS 2026 mengukuhkan kedudukan Sarawak di mata pakar, Sarawak Museum Heritage Walk 2026 pula mengukuhkan warisan di hati orang ramai. Program ini menjadikan jalan-jalan di Kuching sebagai bilik kuliah terbuka, di mana pelancongan warisan dunia diterjemah kepada pengalaman berjalan kaki yang menyentuh sejarah, seni bina dan memori bandar.
Seramai 600 peserta dari dalam dan luar negara menyertai Sarawak Museum Heritage Walk 2026, sekali gus menjadikan program itu platform untuk memperkukuh kesedaran global terhadap kepentingan pemeliharaan warisan sejarah. Penyertaan antarabangsa melibatkan delegasi dari 16 negara termasuk Itali, Perancis, Norway, Macedonia, New Zealand, Australia, Mali, Korea Selatan, Jepun, China, Pakistan, Vietnam, Thailand dan Brunei Darussalam. Laluan yang merangkumi Borneo Cultures Museum, Padang Merdeka, Tugu Pahlawan, Air Raid Shelter dan bangunan muzium lama menjelaskan bahawa infrastruktur warisan Sarawak bukan sahaja wujud, tetapi cukup tersusun untuk menampung pelancong budaya global. Inilah bentuk destinasi budaya antarabangsa yang pelancong cari: bandar yang boleh dibaca lapis demi lapis melalui langkah kaki.
Dari Kepakaran Global ke Manfaat Tempatan: Apa Maknanya untuk Rakyat Sarawak
Nilai sebenar konferensi ICOMOS 2026 terletak pada kesannya kepada rakyat biasa, bukan sekadar komuniti pakar. Penganjuran ini membuka peluang kepada masyarakat tempatan untuk berinteraksi secara langsung dengan pakar antarabangsa dalam bidang warisan, sekali gus menjadikan ilmu pemeliharaan lebih dekat dengan pelajar, penggiat seni, pemandu pelancong dan penduduk bandar.
Pendedahan ini penting, terutama kepada pelajar dari Universiti Malaysia Sarawak dan institusi lain, untuk berinteraksi dengan pakar dalam bidang warisan serta bidang lain yang dibincangkan sepanjang persidangan. Pada masa sama, inisiatif seperti Ekspo Warisan, lawatan warisan, program ‘Malam di Muzium’, UNESCO@80 dan Old Kuching Smart Heritage menghubungkan komuniti warisan antarabangsa dengan masyarakat tempatan. Dengan sokongan usaha dokumentasi yang lebih menyeluruh bagi memastikan khazanah dan sejarah Sarawak direkodkan serta difahami generasi akan datang, warisan budaya Sarawak bukan lagi koleksi statik, tetapi sumber pekerjaan, pendidikan dan identiti. Inilah asas pelancongan warisan dunia yang boleh dipercayai: pelancong datang, komuniti tempatan maju bersama.
Langkah Seterusnya: Menjadikan Sarawak Hab Pelancongan Budaya Global
Selepas tirai GA2026 dilabuhkan, persoalan penting ialah bagaimana Sarawak mengekalkan momentum sebagai destinasi budaya antarabangsa. Jawapannya sudah disiratkan dalam komitmen yang diumumkan sepanjang perhimpunan: kerjasama rentas negara, pengukuhan dokumentasi, dan tindakan iklim yang serius.
Menurut kenyataan, usaha pemeliharaan akan diteruskan bersama beberapa negara seperti China dan India yang mempunyai banyak kawasan diiktiraf UNESCO, membuka laluan rangkaian pelancongan warisan dunia yang lebih luas. Komitmen Deklarasi Kuching pula akan dibawa pulang oleh perwakilan untuk diteruskan melalui usaha masing-masing di seluruh dunia, menjadikan nama Kuching melekat dalam wacana warisan antarabangsa. Dalam aspek kelestarian, penubuhan Hutan ICOMOS melalui penanaman pokok spesies tempatan menunjukkan bahawa pelancongan budaya global mesti seiring dengan tanggungjawab alam sekitar. Dengan Jabatan Muzium Sarawak berjanji untuk terus memperkukuh kerjasama dengan komuniti dan rakan antarabangsa bagi memartabatkan khazanah warisan negeri, Sarawak berada di landasan tepat untuk muncul sebagai pusat pelancongan budaya global yang berprinsip, bukan sekadar popular.
