Balik kerja pukul tujuh malam, bunyi pertama yang saya dengar bukan suara kucing sambut di pintu — tapi bunyi kriuk-kriuk dari dapur. Si gelojah duduk depan kaunter, dan depan dia sekeping pembungkus kibbles yang dah koyak jadi cebisan kecil. Mulut dia masih ligat menjilat tepi plastik yang berkerut tu, macam ia makanan paling sedap dalam rumah ni.
Mula-mula saya gelak dan rakam. Kali kedua saya rampas sambil membebel. Kali ketiga saya berhenti anggap ia perangai comel: tabiat gigit dan telan plastik ni pintu masuk kepada salah satu kecemasan paling mahal dalam dunia kucing. Ni cerita kenapa, dan apa yang saya ubah dalam apartment KL saya selepas tu.
Kenapa kucing sanggup kunyah plastik?
Ada nama untuk tabiat ni: pica — keadaan bila kucing berulang kali menelan benda yang bukan makanan, dan plastik antara mangsa paling biasa. Kalau setakat kunyah sekali-sekala tanpa telan, ia belum tentu pica. Tapi begitu plastik tu masuk mulut dan hilang separuh, ia dah kira serius.
Puncanya bukan sebab kucing kita jahat atau sengaja nak buat hal. Antara punca yang veterinar kenal pasti:
- Bosan dan kurang rangsangan — kucing apartment yang tinggal sorang seharian masa kita kerja paling senang jatuh kategori ni.
- Stres, keresahan atau gangguan kompulsif — mengunyah jadi cara dia tenangkan diri sendiri.
- Punca perubatan: anemia, diabetes, hipertiroidisme, gangguan saluran pencernaan, malah masalah otak.
- Pemakanan yang tak mencukupi atau tak seimbang — walaupun kucing yang makan plastik belum tentu kekurangan nutrien.
- Kecenderungan baka: kucing jenis Oriental lebih kerap dilaporkan, tapi mana-mana kucing boleh kena.
Dua majikan saya ialah bukti paling jujur. Si gelojah mula mengunyah pembungkus masa saya cuai tinggal guni kibbles terbuka atas kaunter seminggu; si pemalu pula langsung tak pandang plastik walau ia terhantar depan hidung dia. Jadi kalau kucing anda tiba-tiba mula kunyah benda pelik — terutamanya kucing dewasa yang tak pernah buat sebelum ni — bawa jumpa vet untuk semak punca perubatan dulu. Ia bukan sekadar soal latihan perangai.
Bahaya sebenar: sekeping plastik boleh jadi bil ribuan ringgit
Plastik yang tertelan boleh menyumbat saluran pencernaan, dan usus tersumbat ialah kecemasan betul: ia boleh bawa kepada dehidrasi, kerosakan atau kebocoran usus, dan renjatan. Tanda yang perlu dipantau lepas kucing disyaki telan sesuatu ialah muntah, tak mahu makan, lesu, perut sakit atau sensitif bila disentuh, cirit-birit, meneran atau najis jadi sedikit, dan perubahan tingkah laku. Yang paling menakutkan: tiada tanda langsung pun tak menolak kemungkinan tersumbat.
Kes yang lagi bahaya ialah benda linear — benang, riben, getah rambut, tali rafia. Benda panjang macam ni boleh menyangkut dan menebuk usus dari dalam. Kalau nampak hujung tali terjulur dari mulut atau dubur kucing, jangan tarik; tarikan boleh melukakan usus lagi teruk. Terus bawa ke klinik.
Bab duit, ni nombor yang saya simpan dalam kepala: pembuangan benda asing pada kucing di Malaysia dianggarkan sekitar RM1,000 hingga RM5,000 ke atas, dan kalau sampai perlu pembedahan usus, anggaran klinik swasta mencecah RM2,000 hingga RM6,000. Tambah lagi imbasan RM100 hingga RM500 dan rawatan inap dua hingga lima hari RM200 hingga RM750. Bandingkan dengan harga sepek kibbles yang saya angkat tiap bulan — memang terus rasa berbaloi beli bekas kedap udara dan tong sampah bertutup.
Susun atur apartment saya supaya plastik tak capai
Selepas kes kaunter tu, saya pakai satu aturan mudah: plastik tak pernah tidur di tempat yang kaki kucing sampai. Bunyi cerewet, tapi seminggu je rasa kekok, lepas tu jadi automatik.
- Beg plastik pasar dan beg bungkus: lipat terus masuk kotak bertutup dalam kabinet bawah sinki. Tiada lagi beg sangkut pada tombol pintu.
- Kibbles: hari guni dibuka, hari tu juga saya pindah masuk bekas kedap udara. Gunanya dua — kibbles tak lemau, dan pembungkusnya tak bertukar jadi mainan.
- Resit, penyedut minuman, getah rambut dan riben hadiah: semua masuk laci bertutup. Benda kecil ni juara senyap-senyap jatuh bawah sofa.
- Bungkusan parcel: plastik gelembung dan pita pelekat terus ke tong sampah bertutup selepas dibuka, bukan singgah atas sofa dulu.
- Tong sampah dapur wajib bertutup pedal, sebab beg dalam tong pun masih boleh kena selongkar oleh majikan yang rajin menjelajah.
Sebahagian daripada aturan ni ialah bagi sasaran kunyah ganti. Saya simpan mainan joran dan bola getah keras dalam bakul di ruang tamu, dan sesi main 10 hingga 15 minit dua kali sehari jadi rutin wajib — kucing bosan ialah kucing yang cari projek sendiri. Bila tertangkap basah tengah kunyah plastik, saya tak rampas sambil menjerit; saya hulur mainan sebagai tukaran. Kucing yang terkejut cenderung telan dulu baru fikir, jadi tukar ganti lagi selamat daripada rampas.
Bila saya terus bawa ke vet, tanpa tunggu esok
Senarai merah saya pendek saja: muntah berulang selepas nampak dia telan sesuatu; lesu atau mogok makan; perut keras dan dia mengiau bila dipegang; atau ada tali maupun riben terjulur dari mulut atau dubur. Dalam semua kes ni saya telefon klinik dulu sambil jalan — biar mereka sedia, dan biar saya sempat maklumkan apa yang mungkin tertelan dan pukul berapa ia jadi.
Plastik tak akan hilang dari rumah kita; ia datang dengan setiap parcel dan setiap beg pasar. Yang saya boleh kawal ialah supaya ia tak sempat masuk mulut majikan. Si gelojah hari ni masih menjeling beg plastik kalau saya cuai, tapi beg tu kini tidur dalam kabinet, jadi dia cuma mampu menjeling saja. Mula-mula risau orang kata saya berlebihan; sekarang lantaklaaa. Janji majikan selamat, dan bil vet saya kekal nombor yang saya sanggup bayar.
