Inti isu: FAMA bukan sekadar beli, tetapi mengawal gelombang harga
Intervensi FAMA dalam pasaran telur ayam ialah tindakan membeli dan mengagihkan telur pada harga lebih rendah daripada harga pasaran melalui program jualan khas, bagi mengimbangi kenaikan kos pengeluaran, melindungi pengguna daripada lonjakan harga telur ayam, dan pada masa sama menstabilkan pendapatan pengeluar serta pekebun yang berdepan lambakan hasil pertanian. Langkah ini bukan neutral; ia jelas satu pendirian bahawa harga bahan makanan asas tidak boleh diserahkan sepenuhnya kepada mekanisme pasaran ketika inflasi menekan isi rumah berpendapatan sederhana. Dalam konteks semasa, ketika ramai menyalahkan “kekurangan bekalan” atas kenaikan harga telur ayam, data bekalan yang berlebihan menunjukkan masalah sebenar ialah struktur kos dan rantaian pengedaran. Di sinilah FAMA memilih untuk masuk campur, bukan menunggu pasaran “pulih sendiri”.
Dari kebun duku ke rak telur: logik intervensi FAMA
Gambaran paling jelas tentang falsafah intervensi FAMA boleh dilihat pada langkah mereka di Terengganu: FAMA negeri membelanjakan RM450,000 untuk membeli duku Terengganu bagi menyelesaikan kejatuhan harga dan lambakan yang merugikan pekebun. Harga duku jatuh daripada RM2 sekilogram kepada RM1.70 sekilogram apabila pengeluaran melebihi permintaan. Bukan semua agensi sanggup turun padang membeli sehingga menyasarkan 300 tan metrik dengan nilai belian sama, termasuk 100 tan metrik yang sudah dipasarkan ke Lembah Klang serta negeri utara. Intervensi Duku ini menyasarkan kira-kira 7,600 tan metrik atau 40 peratus pengeluaran untuk menarik keluar pekebun daripada “zon lambakan”. Hakikatnya, strategi volume besar seperti ini adalah bentuk stabilisasi harga pasaran: FAMA menyerap lebihan, mengurangkan tekanan penurunan harga, dan memastikan pekebun tidak terpaksa menjual rugi.
Harga telur ayam: bukan soal bekalan, tetapi kos operasi
Dalam isu harga telur ayam, naratif mudah yang sering didengar ialah “bekalan tak cukup”. Namun laporan bekalan menunjukkan sebaliknya: dari Januari hingga Ogos, bekalan telur ayam mencecah 10.22 bilion biji berbanding keperluan 9.21 bilion biji, dengan lebihan kira-kira satu bilion biji. Kenaikan harga telur ayam dijelaskan berpunca daripada kos operasi yang meningkat di peringkat pengeluar atau penternak, bukan kekurangan bekalan. Perkara ini penting untuk pengguna faham: apabila kos makanan ternakan, tenaga kerja dan logistik naik, harga telur akan mengikuti, walaupun telur banyak di pasaran. Di sinilah intervensi FAMA menjadi kritikal; mereka tidak cuba menafikan realiti kos, tetapi menawarkan saluran alternatif supaya harga telur ayam yang sampai kepada pengguna lebih dekat dengan kemampuan sebenar isi rumah berpendapatan rendah dan sederhana.
Menekan harga di bawah pasaran: strategi Jualan Agro Madani
Ketua Pengarah FAMA, Faisal Iswardi Ismail menegaskan bahawa agensi itu bertindak proaktif membantu pengguna dengan menawarkan harga telur yang berpatutan melalui program Jualan Agro Madani. Dalam Jualan Agro Madani Mega, penjimatan harga telur ayam mencecah RM2.50 sepapan berbanding harga pasaran, dengan telur gred A dijual pada RM13 sepapan, gred B RM12.50 dan gred C RM12. Ini ialah kenyataan berani: FAMA secara terang-terangan menekan harga telur di bawah paras pasaran, sekali gus memberi isyarat bahawa harga makanan asas tidak boleh dibiarkan melambung ketika ramai bergelut menampung kos hidup. Selain itu, 42 pusat operasi di seluruh negara mengedarkan telur ke outlet peruncitan FAMA bagi memudahkan akses pengguna kepada harga lebih rendah. "Telur yang dijual di Jualan Agro Madani adalah RM13 sepapan bagi gred A, RM12.50 bagi gred B dan RM12 bagi gred C" ialah angka yang patut disebut setiap kali kita bercakap tentang intervensi harga yang nyata.
Implikasi kepada pengguna dan petani: ke arah model stabilisasi yang lebih matang
Kesan praktikal intervensi FAMA jelas pada dua hujung rantaian: pekebun dan pengguna. Di Terengganu, pekebun seperti Shaiful Bahari Mohamad mengakui pembelian FAMA membantu pengusaha keluar daripada zon lambakan dan menyelesaikan isu kejatuhan harga yang perlu mereka tanggung. Walaupun harga belian duku ditetapkan RM1.50 sekilogram, mereka berpuas hati kerana kerugian besar dapat dielak dan pasaran kembali seimbang. Di pihak pengguna, program Jualan Agro Madani Mega menyasarkan nilai jualan RM94.4 juta melalui 4,457 program, dengan penjimatan 10 hingga 20 peratus bernilai RM23.57 juta kepada 16 juta rakyat. Angka-angka ini menunjukkan intervensi FAMA bukan kosmetik; ia mengalihkan wang sebenar daripada margin rantaian pengedaran kepada poket pengguna dan survival pengeluar kecil, satu bentuk stabilisasi harga pasaran yang lebih terarah daripada sekadar laungan tentang subsidi harga bahan pokok.
