Projek kecil tetap membawa tanggungjawab besar
Pusat Latihan Altitud Tinggi ialah kemudahan asas penginapan yang dirancang di Gunung Kinabalu untuk menyokong latihan khusus di altitud tinggi dan kegiatan pendakian. Pembinaannya menjadi perhatian selepas gambar serta video kerja di gunung tersebar di media sosial, lalu kerajaan menjelaskan bahawa projek itu telah mendapat kelulusan pihak berkuasa berkaitan. Menteri Pelancongan, Kebudayaan dan Alam Sekitar Sabah, Datuk Jafry Ariffin, berkata pembinaan dibuat secara minimum, bukan pembangunan berskala besar. Bahan binaan perlu diangkat dalam kuantiti kecil kerana kerja di altitud tinggi sukar, manakala kaedah bahan ringan, prafabrikasi dan modular bertujuan mengurangkan gangguan. Penjelasan ini penting untuk membetulkan gambaran tentang saiz projek. Namun, kecil pada skala pembinaan tidak semestinya kecil kesannya terhadap kawasan yang rapuh.
Kelulusan bukan jawapan kepada semua kebimbangan
Projek ini bukan idea baharu: ia dimasukkan dalam Pelan Pembangunan Taman Kinabalu pada 2015, tetapi pelaksanaannya ditangguhkan selepas gempa bumi yang melanda gunung itu pada tahun sama. Inisiatif tersebut dihidupkan semula dan dirancang untuk dilancarkan secara rasmi pada 2025 bagi mempelbagaikan produk pelancongan serta mengukuhkan kedudukan Kinabalu sebagai destinasi pendakian antarabangsa. Jafry turut menyatakan projek mendapat kelulusan Lembaga Pemegang Amanah Taman-Taman Sabah dan sokongan Majlis Penasihat Anak Negeri Gunung Kinabalu. Gunung Kinabalu juga menerima lanjutan pengiktirafan warisan dunia selama lima tahun, yang menurut Jafry diluluskan pada 3 haribulan lalu. Semua ini menjelaskan proses dan status projek, tetapi tidak dengan sendirinya membuktikan bahawa setiap kesan alam sekitar telah ditangani.
Sisa dan lokasi alternatif wajar diberi perhatian
Bekas kakitangan Taman-Taman Sabah, Alim Biun, menyeru supaya cadangan pembangunan di kawasan tinggi dinilai dengan mengambil kira kelestarian alam sekitar, pengurusan sisa dan nilai gunung sebagai warisan semula jadi. Beliau mempersoalkan keperluan membina di kawasan berbatu dan tandus pada altitud tinggi sedangkan lokasi di kaki gunung, termasuk di luar sempadan Taman Kinabalu, mungkin boleh dipertimbangkan sebagai pilihan lain. Kebimbangan paling nyata ialah keupayaan mengawal pencemaran dan mengurus sisa dalam jangka panjang, termasuk sisa kumbahan daripada kemudahan tandas sedia ada yang sudah mencabar untuk ditangani. Soalan itu tidak menafikan nilai kemudahan latihan; ia menuntut bukti bahawa sistem pengurusan sisa mampu berfungsi dalam keadaan gunung yang terpencil dan sensitif. Penilaian yang baik juga patut membandingkan tapak alternatif, bukannya menganggap lokasi tinggi sebagai pilihan yang tidak perlu dipersoalkan.
Kelestarian perlu dibuktikan, bukan sekadar dijanjikan
Pertikaian ini bukan pilihan mudah antara pembangunan dengan pemuliharaan. Kemudahan penginapan boleh menyokong latihan khusus dan pendakian, tetapi Gunung Kinabalu juga mempunyai ekosistem sensitif, biodiversiti tinggi serta hubungan budaya dan kepercayaan masyarakat pribumi. Sebab itu, penjelasan bahawa kerja berskala kecil dan telah diluluskan patut menjadi permulaan kepada keterbukaan, bukan alasan untuk menutup perbincangan. Penilaian kesan perlu menjelaskan cara sisa kumbahan diurus, bagaimana pencemaran dicegah dan siapa memantau keberkesanan langkah itu dari semasa ke semasa. Kerajaan turut menegaskan pembangunan perlu menghormati warisan alam dan budaya serta kepercayaan masyarakat pribumi. Pada akhirnya, kelestarian Gunung Kinabalu bergantung pada hasil yang boleh diperiksa: pembinaan yang terkawal, pengurusan sisa yang boleh dipercayai dan perlindungan alam sekitar yang berterusan. Jika perkara itu belum jelas, kebimbangan orang ramai wajar dijawab dengan bukti.
