CCTV di sekolah: alat keselamatan yang disalaherti
CCTV sekolah ialah sistem kamera dan rakaman video yang dipasang di kawasan pendidikan untuk memantau pergerakan, mencegah jenayah, dan membantu siasatan apabila insiden keselamatan pelajar berlaku, namun keberkesanannya bergantung pada pelan liputan, penempatan kamera, serta pemantauan manusia yang teratur dan bukannya pada kewujudan peranti semata-mata. Dalam kes Irene Sofiya Mohd Khairoul Faisal, pelajar tingkatan empat yang ditemukan meninggal dunia dengan kesan kecederaan di badan di dewan sebuah sekolah di Yong Peng pada jam 5.30 petang, polis menyiasat kes di bawah Seksyen 302 Kanun Keseksaan. Tragedi ini menimbulkan persoalan tajam: kalau pun sekolah mempunyai CCTV, adakah laluan pelajar, pintu masuk, koridor dan ruang terpinggir yang berisiko benar-benar diliputi sistem itu? Kamera yang wujud tetapi tidak melihat titik bahaya hanya memberi rasa selamat palsu.
Harga CCTV semakin murah, tetapi liputan masih berlubang
Teknologi CCTV sekolah kini lebih mudah diperoleh dan kos bukan lagi alasan besar untuk tidak memasang kamera di kawasan kritikal. Malah dikatakan sekolah tidak perlu pun sistem terlalu canggih; apa yang diperlukan ialah liputan yang bijak dan konsisten. Namun di banyak institusi, pemasangan dibuat secara bertompok – kamera di pintu pagar utama, mungkin di pejabat, tetapi lokasi terselindung atau jauh daripada laluan utama masih terbiar tanpa pemantauan. Bila tragedi berlaku di dewan, tangga sunyi atau lorong belakang, barulah kita sedar kamera tidak pernah diarahkan ke situ. Kenyataan bahawa persoalan utama bukan sekadar sama ada sekolah mempunyai CCTV tetapi sejauh mana ia berfungsi sebagai mekanisme pencegahan dan membantu siasatan apabila kejadian tidak diingini berlaku adalah kritikal. Kamera yang murah tidak bernilai jika sudutnya salah dan rakamannya tidak boleh digunakan.
Audit CCTV sekolah: keperluan mendesak, bukan opsyen
Selepas kematian Irene Sofiya di Yong Peng, tuntutan supaya pemasangan dan keberkesanan CCTV serta rondaan keselamatan diaudit secara menyeluruh bukan reaksi berlebihan, tetapi keperluan mendesak. Audit CCTV sekolah perlu melampaui senarai "berapa banyak kamera" kepada soalan yang lebih pedih: di mana ia dipasang, apa yang benar-benar dipantau, dalam keadaan apa peralatan diselenggara, berapa lama rakaman disimpan dan siapa yang bertanggungjawab meneliti monitor dari hari ke hari. Menteri Pendidikan mengarahkan pemeriksaan menyeluruh bukan sahaja terhadap sistem keselamatan sekolah berkenaan, tetapi juga rekod kehadiran semasa kelas tambahan dan kawalan rondaan di kawasan sekolah. Langkah seperti ini patut menjadi norma nasional: setiap sekolah mempunyai peta risiko keselamatan, rekod jelas kawasan yang diliputi kamera, dan senarai jurang pemantauan yang perlu ditutup sebelum tragedi seterusnya berlaku.
Sistem keselamatan sekolah mesti lebih luas daripada CCTV
CCTV sekolah Malaysia sering dijadikan simbol bahawa pemantauan keselamatan pelajar sudah "diurus", sedangkan sistem keselamatan sekolah sepatutnya jauh lebih menyeluruh. Kebergantungan kepada pengawal keselamatan dan penyeliaan guru ada had, tetapi teknologi tidak boleh berdiri sendirian. Mekanisme seperti kawalan keluar masuk, rondaan berkala di kawasan sekolah dan kehadiran pihak berkuasa yang konsisten mampu mengesan lebih awal risiko kemasukan individu luar, kegiatan gangsterisme dan pergaduhan. Peranan pasukan kadet juga boleh digunakan secara tersusun sebagai mata dan telinga yang menyalurkan maklumat tentang buli dan ancaman lain kepada sekolah serta polis. "Insiden terbaharu ini merupakan tragedi ketiga seumpamanya" di persekitaran sekolah, dan perkara ini wajar dibincang di platform seperti Parlimen. Isyaratnya jelas: CCTV ialah satu komponen, bukan keseluruhan ekosistem keselamatan.
Dari tragedi ke tindakan: merombak strategi pemantauan
Apa yang perlu berlaku selepas tragedi Yong Peng bukan sekadar pemasangan lebih banyak kamera, tetapi perubahan cara kita merancang pemantauan keselamatan pelajar. Strategi yang berkesan mesti bermula dengan mengenal pasti kawasan berisiko tinggi – laluan pelajar, pintu masuk, koridor tersorok, dewan, tandas dan ruang yang kurang dilalui – sebelum menentukan penempatan kamera. Kementerian Pendidikan digesa menyegerakan pemasangan CCTV di lokasi terselindung atau jauh daripada laluan utama, tetapi gesaan itu harus disertai garis panduan penempatan, audit berkala dan latihan kepada warga sekolah tentang cara menggunakan sistem tersebut. Pendekatan yang mengesan kelemahan keselamatan lebih awal, bukannya menunggu selepas tragedi, adalah satu-satunya cara menjadikan CCTV alat pencegahan yang boleh dipercayai. Konklusinya tegas: kamera tanpa strategi ialah ilusi keselamatan; audit dan pelan menyeluruh ialah syarat asas melindungi nyawa pelajar.
