Keputusan pelaburan bukan urusan politik
Pelaburan GLC ialah penggunaan dana oleh syarikat berkaitan kerajaan, manakala GLIC ialah institusi pelaburan milik kerajaan yang mengurus dana dan menentukan keutamaan pelaburan berdasarkan mandat serta kepakaran profesional. Kerajaan melarang ahli politik menentukan projek dan keutamaan pelaburan GLIC demi memastikan dana diurus secara bertanggungjawab. Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim turut menegaskan larangan terhadap campur tangan politik dan menteri dalam keputusan pelaburan GLC serta GLIC.
Pemisahan ini wajar kerana wang amanah awam tidak patut menjadi alat untuk memenuhi kehendak tokoh politik atau kelompok tertentu. Keputusan pelaburan perlu dibuat oleh panel profesional yang mempunyai kepakaran, dengan menilai merit kewangan dan pulangan jangka panjang. Jika proses itu dipengaruhi arahan politik, risiko projek dipilih atas hubungan dan bukannya kebolehlaksanaan akan meningkat. Larangan tersebut bukan bermaksud kerajaan tidak boleh menetapkan hala tuju dasar; sebaliknya, keputusan tentang projek tertentu perlu kekal dalam ruang pertimbangan profesional.
Dana besar memerlukan semak imbang
Isu ini dibangkitkan ketika Syed Saddiq Syed Abdul Rahman meminta penjelasan tentang pelaksanaan komitmen pelaburan langsung domestik GLIC berjumlah RM120 bilion bagi tempoh 2024 hingga 2028. Beliau turut mempersoalkan cara memastikan dana itu tidak digunakan untuk menyelamatkan syarikat tertentu, termasuk mengangkat risiko penggunaan wang rakyat dengan merujuk pelaburan PNB dalam Sapura Energy. Kebimbangan ini tidak patut diketepikan: apabila dana awam terlibat, rakyat berhak mengetahui sama ada keputusan dibuat berdasarkan prospek perniagaan atau tekanan luar.
Anwar berkata pelaksanaan pelaburan masih mengikut jadual, dengan sebahagian pelaburan dijangka direalisasikan menjelang akhir tahun ini dan tahun hadapan. Tahun pertama memberi ruang kepada perancangan, kajian dan penelitian sebelum keputusan dibuat. Tempoh persediaan itu penting, tetapi tidak boleh menjadi alasan untuk melonggarkan penilaian. Pelaburan yang pantas tidak semestinya pelaburan yang baik; mutu tapisan dan alasan setiap keputusan lebih penting daripada sekadar memenuhi sasaran.
Profesionalisme perlu disokong akauntabiliti
Larangan campur tangan politik hanya berkesan jika disertai tadbir urus yang boleh diperiksa. Panel profesional perlu menjelaskan asas pemilihan projek, menilai risiko dan menunjukkan bagaimana pelaburan memenuhi mandat institusi. Pengawasan berkala oleh institusi audit negara serta peraturan yang tegas boleh membantu memastikan keputusan tidak terlindung daripada penelitian. Ini juga penting bagi institusi yang membawa mandat menjaga kepentingan Bumiputera dan umat Islam: mandat tersebut bukan lesen untuk mengetepikan ketelusan.
Anwar bersetuju supaya peraturan diperketat melalui cadangan undang-undang entiti milik kerajaan untuk memperkukuh akauntabiliti dan memastikan pengurusan lebih telus serta bertanggungjawab. Langkah susulan ini perlu diterjemahkan kepada garis kuasa yang jelas, rekod keputusan yang boleh diaudit dan tindakan apabila berlaku pelanggaran. Tanpa penguatkuasaan, larangan mudah tinggal sebagai kenyataan. Dengan semak imbang yang nyata, pengurusan GLIC boleh menjaga kepentingan rakyat sambil membuat keputusan berdasarkan pertimbangan pelaburan, bukan kepentingan politik.
