Ilmu kewangan perlu sampai kepada tindakan
Literasi kewangan ialah keupayaan memahami pilihan berkaitan wang dan menggunakan pengetahuan itu untuk membuat keputusan harian, daripada menyusun perbelanjaan hingga melindungi diri daripada risiko. Dua inisiatif baharu mengambil jalan berbeza untuk mendekatkan kemahiran tersebut kepada orang ramai: Levela menyediakan pembelajaran digital, sementara Program Bulan Literasi Kewangan Bank Rakyat membawa perkongsian dan khidmat kewangan ke ruang komuniti. Perbezaan ini penting kerana keputusan kewangan kini melibatkan pembayaran digital, kemudahan kredit, skim beli sekarang bayar kemudian dan penipuan dalam talian. Dalam keadaan begitu, maklumat umum tidak memadai; orang ramai perlu memahami pilihan yang mereka hadapi dan cara menggunakannya dengan bertanggungjawab. Namun, kedua-dua usaha ini masih wajar dinilai sebagai pendekatan pendidikan, bukan bukti bahawa tabiat kewangan peserta sudah berubah. Ukuran akhirnya ialah apa yang dilakukan pengguna dengan ilmu tersebut—dan data hasil sedemikian belum dilaporkan.
Levela menyusun pelajaran untuk pengguna digital
Prudential Malaysia melancarkan Levela sebagai platform pendidikan kewangan percuma, yang dirasmikan oleh Timbalan Menteri Kewangan Liew Chin Tong. Dibangunkan oleh Prudence Foundation, platform ini menawarkan pelajaran praktikal tentang bajet, simpanan, kredit dan pengurusan hutang, insurans dan takaful, perancangan kewangan serta pencegahan penipuan. Sasarannya terutama pelajar universiti, golongan profesional muda dan mereka yang baru menuju kebebasan kewangan. Levela boleh dicapai melalui laman sesawang dan aplikasi mudah alih dalam enam bahasa. Kandungan patuh Syariah tersedia dalam bahasa Inggeris dan Bahasa Malaysia, manakala akses luar talian bertujuan meluaskan capaian kepada komuniti berpendapatan rendah dan kurang mendapat perkhidmatan. Kekuatan reka bentuk ini ialah pengguna boleh mengakses topik mengikut keperluan, termasuk ketika berdepan keputusan meminjam atau menyimpan. Tetapi kewujudan pelajaran belum membuktikan pengguna mengamalkan apa yang dipelajari. Liew menegaskan kejayaan perlu dinilai melalui perubahan tingkah laku, bukan jumlah pengguna semata-mata—ukuran yang lebih bermakna daripada angka capaian sahaja.
Bank Rakyat membawa pendidikan ke ruang komuniti
Program Bulan Literasi Kewangan 2026 Bank Rakyat pula menumpukan peningkatan literasi dan daya tahan kewangan masyarakat, khususnya komuniti yang belum atau kurang mendapat akses kepada perkhidmatan kewangan. Berlangsung di Kompleks Pembangunan Asnaf Lembaga Zakat Negeri Kedah, program itu menghimpunkan lebih 1,200 pengunjung dan melibatkan lebih 37 institusi pendidikan. Berbeza daripada pembelajaran kendiri Levela, pengisian program berbentuk sesi perkongsian bersemuka mengenai pengurusan wang, kesejahteraan kewangan, perbankan digital dan penipuan jenayah siber. Agensi Kaunseling dan Pengurusan Kredit turut memberi penerangan tentang pengurusan kewangan. Pendekatan ini menjadikan interaksi setempat dan akses kepada khidmat penerangan sebahagian daripada pengalaman pendidikan. Usaha mendekati masyarakat turut disertai kemudahan perbankan bergerak Ar-Rahnu on Wheels. Pelanggan boleh membuka akaun, membuat deposit atau pengeluaran tunai, membayar bil dan memindahkan dana tanpa pergi ke cawangan. Bank Rakyat juga menyerahkan zakat berjumlah RM347,250 kepada 24 sekolah sekitar Alor Setar. Semua ini menunjukkan keluasan usaha komuniti, tetapi tidak dengan sendirinya membuktikan kesan program terhadap pengetahuan atau tingkah laku kewangan.
Dua pendekatan, satu keperluan untuk menilai hasil
Levela menawarkan laluan pembelajaran yang boleh diakses secara digital dan disusun mengikut topik, dengan penekanan pada keputusan kewangan individu. Program Bank Rakyat pula bergantung pada pertemuan komuniti, sesi penerangan serta akses kepada perkhidmatan kewangan bergerak. Yang pertama boleh membantu pengguna mencari ilmu secara kendiri; yang kedua membawa maklumat dan kemudahan lebih dekat kepada masyarakat yang menghadapi kekangan akses. Kedua-duanya menangani halangan yang berlainan, maka perbandingan bukan soal memilih satu pemenang. Bank Rakyat mengingatkan bahawa perancangan kewangan yang berkesan bermula dengan langkah konsisten seperti menabung, berbelanja mengikut kemampuan dan menggunakan kemudahan digital dengan bijak. Nasihat itu praktikal, tetapi kemajuan bergantung pada peluang untuk mengulang amalan tersebut selepas sesi atau pelajaran. Tanpa laporan tentang perubahan tingkah laku, kadar penggunaan ilmu atau kesan jangka panjang, dakwaan keberkesanan masih belum dapat dibuat. Nilai sebenar kedua-dua inisiatif akan terserlah apabila pembelajaran membantu orang ramai membuat keputusan lebih selamat dan terancang.
