Peluang serantau yang perlu digerakkan
Zon ekonomi khas ialah kawasan yang dirancang untuk menarik pelaburan melalui tumpuan sektor, kemudahan perniagaan dan hubungan perdagangan yang lebih tersusun. POIC Lahad Datu berpotensi menjadi zon sedemikian di bawah BIMP-EAGA, sekali gus mengukuhkan peranan Sabah sebagai hab strategik di timur rantau ini.
Cadangan Ahli Parlimen Penampang, Datuk Ewon Benedick, mendapat sokongan Menteri Pelaburan, Perdagangan dan Industri, Datuk Seri Johari Abdul Ghani, ketika beliau menggulung perbahasan Rang Undang-Undang Perbekalan 2027 di Dewan Rakyat. Ewon mengemukakan cadangan itu pada 13 Oktober ketika membahaskan Belanjawan 2027. Sokongan MITI ialah isyarat penting, tetapi pengumuman belum sama dengan pelaksanaan: langkah seterusnya perlu membuktikan bahawa POIC boleh menarik pelaburan sambil menguatkan perusahaan dan pekerjaan tempatan.
BIMP-EAGA, atau Kawasan Pertumbuhan ASEAN Timur Brunei Darussalam-Indonesia-Malaysia-Filipina, menyediakan kerangka kerjasama untuk menghubungkan ekonomi kawasan timur. Meletakkan POIC dalam kerangka ini boleh membantu Sabah bersaing sebagai pintu masuk timur, bukan sekadar menambah satu lagi label pembangunan.
Aset tersedia, tetapi sektor mesti jelas
Kelebihan POIC bermula dengan aset fizikalnya: kawasan itu mempunyai kira-kira 1,780 hektar, manakala laporan lain menyatakannya sebagai lebih 4,400 ekar. Kedua-dua angka menggambarkan skala besar tapak industri yang menyediakan tanah, kemudahan pelabuhan dengan kedalaman mencukupi serta potensi logistik dan penyimpanan.
Johari berkata pembangunan POIC sepatutnya dilaksanakan lebih awal berbanding Zon Ekonomi Khas Johor-Singapura. Perbandingan itu wajar dibaca sebagai desakan supaya peluang Sabah tidak terus tertangguh, bukan janji bahawa hasilnya akan datang secara automatik.
Rantaian kelapa sawit memberi asas yang munasabah untuk menentukan sektor awal, termasuk pemprosesan, penapisan, oleokimia dan penghancuran isirung sawit. Sabah dan Sarawak bersama-sama menghasilkan hampir sembilan juta tan metrik minyak sawit mentah, kira-kira 45 peratus daripada pengeluaran negara sekitar 20 juta tan metrik. Skala ini menyokong hujah untuk mengembangkan kegiatan bernilai tambah, bukan sekadar menghantar bahan mentah keluar.
Pelaburan Sabah mesti membawa pulangan tempatan
Matlamat utama cadangan ini ialah menarik lebih banyak pelaburan Sabah dan mengukuhkan pembangunan perindustrian melalui kerjasama Kerajaan Persekutuan dengan Kerajaan Negeri. Namun, jumlah pelaburan semata-mata bukan ukuran kejayaan yang mencukupi. Kilang dan kemudahan baharu perlu menghubungkan pembekal tempatan, membuka peluang pekerjaan serta menambah nilai kepada hasil negeri.
Sebab itu, MITI menekankan keperluan mengenal pasti sektor yang hendak dibangunkan secara khusus dan terperinci. Jika keutamaan industri kabur, kemudahan POIC mungkin tidak digunakan secara berkesan dan manfaatnya kepada ekonomi Sabah menjadi terhad. Sebaliknya, tumpuan yang selaras dengan kekuatan sedia ada boleh menghubungkan pengeluar, pemproses, penyedia logistik dan pasaran serantau.
BIMP-EAGA boleh membuka ruang kerjasama rentas sempadan, tetapi pelabur memerlukan hala tuju yang jelas serta pelaksanaan yang boleh dipercayai. Kerajaan perlu menunjukkan bagaimana zon ini melengkapi rangkaian serantau dan pada masa sama memberi ruang kepada perniagaan tempatan untuk berkembang.
Perundingan dan tindakan susulan jadi penentu
Langkah yang dicadangkan ialah Kerajaan Sabah mendapatkan khidmat perunding untuk menyediakan kertas pembangunan terperinci, memilih sektor berpotensi dan menetapkan hala tuju pelaburan. MITI akan meneliti aspek industri, manakala cadangan itu boleh dibawa kepada Kementerian Kewangan dan Kementerian Ekonomi untuk penelitian lanjut.
Ewon turut menjemput Menteri MITI melawat POIC sebagai langkah awal kerjasama. Lawatan dan kertas cadangan bukan pengganti keputusan dasar, tetapi boleh membantu menyatukan kerajaan negeri dan persekutuan pada pelan yang boleh dinilai: industri sasaran, kemudahan diperlukan dan manfaat kepada komuniti serta rantaian bekalan tempatan.
Sokongan MITI menjadikan cadangan zon ekonomi khas BIMP-EAGA lebih berdaya maju, namun hasilnya bergantung pada mutu perancangan dan kesungguhan pelaksanaan. POIC Lahad Datu patut bergerak ke peringkat kajian terperinci sekarang, dengan sasaran yang jelas untuk pelaburan produktif dan nilai tambah. Itulah cara Sabah boleh menukar kedudukan strategiknya menjadi manfaat ekonomi yang dirasai penduduk.
